Էրիկ Վանյան «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր Միջին դպրոց 8․10 դասարան 

1.Ներկայացրու 1804–1813 թթ․ պատերազմի պատճառները, ընթացքը և հետևանքները։

Ռուսաստան՝ Կովկասում ազդեցության ընդլայնում։

Պարսկաստան՝ Անդրկովկասի վերահսկողության պահպանում։

Վրաստանի միացումը Ռուսաստանին խորացրեց հակամարտությունը։

Ռուսական զորքերը գրավեցին Գանձակը։

Պատերազմը հիմնականում ընթացավ Արևելյան Հայաստանում և Անդրկովկասում։

Ռուսները հաղթանակներ տարան Ղարաբաղում, Շիրակում, Լոռիում։

Պարսկաստանը պարտվեց։

Ռուսաստան անցան մի շարք խանություններ։

Ռուսաստանը ամրապնդվեց Կովկասում։

2.Ներկայացրու Գյուլիստանի և Թուրքմենչայի պայմանագրերի պայմանները։

Պարսկաստանը Ռուսաստանին զիջեց Ղարաբաղը, Գանձակը, Շիրվանը, Դաղստանը և այլ տարածքներ։

Ռուսաստանը ստացավ նավատորմ ունենալու իրավունք Կասպից ծովում։

Ռուսաստանին անցան Երևանի և Նախիջևանի խանությունները։

Սահմանը հաստատվեց Արաքս գետով։

Հայերի վերաբնակեցումը թույլատրվեց Պարսկաստանից դեպի Արևելյան Հայաստան։

3.Կազմիր աղյուսակ՝ նշելով հիմնական տարեթվերը։

4.Ներկայացրու 1806–1812 և 1828–1829 թթ․ պատերազմների պատճառները, ընթացքը և հետևանքները։

Բալկաններում ազդեցության պայքար։

Սևծովյան տարածաշրջանի վերահսկողություն։

Ռուսները հաջողություններ ունեցան Դանուբում և Կովկասում։

Օսմանյան կայսրությունը թուլացավ։

Ռուսաստանը ամրապնդվեց տարածաշրջանում։

Հունաստանի անկախության հարց։

Ռուս–թուրքական հակասությունների խորացում։

Ռուսները գրավեցին Կարսը, Ախալցխան, Էրզրումը։

Օսմանյան բանակը պարտվեց։

Ռուսաստանը մեծացրեց ազդեցությունը Կովկասում։

Հայերի դրությունը մասամբ բարելավվեց։

Ներկայացրու Բուխարեստի և Ադրիանապոլսի պայմանագրերի պայմանները։

Ռուսաստանին անցավ Բեսարաբիան։

Սերբիան ստացավ ինքնավարության որոշ իրավունքներ։

Ռուսաստանը ստացավ Սևծովյան տարածքներ։

Հաստատվեց ռուսական ազդեցությունը Դանուբյան իշխանություններում։

Թույլատրվեց հայերի վերաբնակեցումը։

Կազմիր աղյուսակ՝ նշելով պայմանագրերի տարեթվերը։

Հայկական մարզը և 1836 թ․ երկրային կանոնադրությունը

Ստեղծվեց 1828 թ․։

Կազմվեց Երևանի և Նախիջևանի խանություններից։

Կենտրոնը Երևանն էր։

Ներկայացրու Հայկական մարզի կազմավորումը և նրա զինանշանը։

Արարատ լեռ։

Էջմիածնի խորհրդանիշներ։

Թագ և ազգային պատկերներ։

Բնութագրիր 1836 թ․ կանոնադրության նշանակությունը։

Կարգավորվեց Հայ եկեղեցու գործունեությունը։

Ճանաչվեց կաթողիկոսի իրավունքների մի մասը։

Եկեղեցին ենթարկվեց ռուսական վերահսկողությանը։

Ինչպե՞ս էր ձևավորվում ազգային ինքնագիտակցությունը։

Ազգային ինքնագիտակցություն՝ ժողովրդի միասնական ինքնության գիտակցում։

Ազատագրական շարժում՝ անկախության պայքար։

Ազգայնություն՝ ազգային շահերի պաշտպանություն։

Զարգացավ կրթության, մամուլի, եկեղեցու միջոցով։

Ամրապնդվեց պատմական հիշողությամբ և լեզվով։

Նշիր 1840, 1849 և 1868 թթ․ իրադարձությունները։

Ներկայացրու Թանզիմաթի բարեփոխումների քաղաքականությունը։

Օսմանյան բարեփոխումներ։

Հռչակվեց հավասարություն բոլոր հպատակների համար։

Գործնականում հայերի վիճակը չբարելավվեց։

Բնութագրիր 1877–1878 թթ․ պատերազմի ընթացքը և հետևանքները։

Ռուսները գրավեցին Կարսը, Արդահանը, Բայազետը։

Օսմանյան կայսրությունը պարտվեց։

Հայկական հարցը դարձավ միջազգային։

Ռուսական ազդեցությունը մեծացավ։

Ներկայացրու Լորիս-Մելիքովի դերը։

Ղեկավարեց Կովկասյան գործողությունները։

Նպաստեց ռուսական հաղթանակներին։

Կազմիր աղյուսակ՝ նշելով Բեռլինի վեհաժողովի պայմանները։

Մեկնաբանիր քարտեզը․ ի՞նչ տարածքներ էին ընդգրկում Պարսկաստանը, Օսմանյան կայսրությունը և Ռուսաստանը։

Պարսկաստան՝ Իրանական տարածքներ։

Օսմանյան կայսրություն՝ Արևմտյան Հայաստան։

Ռուսաստան՝ Արևելյան Հայաստան և Կովկասի մի մաս։

Կարդա և մեկնաբանիր 16-րդ հոդվածը․ ինչպե՞ս էին ռուսական և օսմանյան շահերը բախվում հայկական հարցի շուրջ։

Ռուսները պահանջում էին բարեփոխումներ հայերի համար։

Օսմանյան իշխանությունները փորձում էին պահպանել վերահսկողությունը։

Ժամանակագրական վարժություն․ նշիր Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի կնքման տարեթիվը և դրա հետևանքները։

Հայկական հարցը միջազգայինացվեց։

Եվրոպական տերությունները միջամտեցին։

Ներկայացրու Խրիմյան Հայրիկի դերը Բեռլինի վեհաժողովում։

Ներկայացրեց հայ ժողովրդի պահանջները։

Պաշտպանեց բարեփոխումների գաղափարը։

Մեկնաբանիր 61-րդ հոդվածի բովանդակությունը։

Խոստացվում էին բարեփոխումներ հայաբնակ նահանգներում։

Չկային իրական երաշխիքներ։

Ինչու Խրիմյան Հայրիկը «թղթե շերեփի» օրինակով բնութագրեց եվրոպական պետությունների վերաբերմունքը։

Եվրոպան միայն խոստումներ տվեց։

Հայերը չստացան իրական պաշտպանություն։

Նշիր Բեռլինի վեհաժողովի տարեթիվը և դրա հետևանքները։

Հայկական հարցը դարձավ միջազգային դիվանագիտական խնդիր։

Հայերի հիասթափությունը խորացավ։

Ներկայացրու՝ ի՞նչ է Արևելյան հարցը և ինչ կապ ունի Հայկական հարցի հետ։

Օսմանյան կայսրության թուլացման խնդիր։

Եվրոպական տերությունների պայքար նրա ժառանգության համար։

Հայկական բնակավայրերը դարձան միջազգային շահերի բախման տարածք։

Խոստացվեցին բարեփոխումներ հայերի համար։

Պայմանները չիրականացվեցին։

Վերլուծիր Բեռլինի 1878 թ․ վեհաժողովի պայմանագրի հոդվածը,որը վերաբերվում էր հայերին։

Գնահատիր Սան Ստեֆանոյի 16-րդ և Բեռլինի 61-րդ հոդվածների նշանակությունը։

Հայկական հարցը ճանաչվեց միջազգային մակարդակում։

Հայերը հույս կապեցին եվրոպական միջամտության հետ։

Ինչպե՞ս էր Հայկական հարցը դառնում միջազգային քաղաքական գործոն։

Տերությունները հայկական հարցը օգտագործում էին սեփական շահերի համար։

Ինչ հետևանքներ ունեցավ Բեռլինի 1878 թ․ վեհաժողովը հայ ժողովրդի և տարածաշրջանի համար։
Ստեղծագործական առաջադրանքներ

Բարեփոխումներ չկատարվեցին։

Արևմտյան հայերի վիճակը չբարելավվեց։

Ազատագրական պայքարը ուժեղացավ։

Տեղը՝տեխնոլոգիայի լաբորատորիա

Դասավանդող՝Թ․Հարությունյան

Թեմաներ՝

Հեռանկարներ

Ինտերյեր

Լոգոյի ստեղծում

Երկրաչափական 3d մարմիններ՝բուգ,կոն,խորանարդ

Գծի օգնությամբ մարմինների դուրս բերումը հարթությունից

Քիմիան իմ առօրյա կյանքում

1.Անծանոթ բառերը դուրս գրի՛ր, բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:

Խլեզ-մեծ մողեսանման սողուն

Դարան մտնել-թաքնվել որսի սպասելով

Լեշ-սատկած կենդանու մարմին

Կոկարդ — գլխարկի վրա դրվող նշան կամ զարդ

Պախրա — վայրի այծ

2.Նկարագրի՛ր Մթնաձորի բնությունը, կենդանական աշխարհը:

Մթնաձորում բնությունը ներկայացված է որպես վայրի, մութ և վտանգավոր աշխարհ։ Մթնաձորը շրջապատված է խիտ ու թավ անտառներով, որտեղ գրեթե մարդու ոտք չի դրվում։ Անտառում ծառերը ընկնում ու փտում են, նոր ծառեր են աճում, և ամեն ինչ ապրում է իր բնական օրենքներով։

Սարերը շատ բարձր են, դրա պատճառով նույնիսկ ամռանը արևը քիչ ժամանակ է լուսավորում անտառը։ Շուտ է մթնում, ստվերները թանձրանում են, և ամբողջ տարածքը պատվում է խավարով։ Անտառը լցված է տարօրինակ ձայներով՝ գայլերի ոռնոցով, կենդանիների շարժումներով, ջրի խոխոջյունով։

3.Բնութագրի՛ր Պանինին, ի՞նչ էին պատմում նրա մասին, ինչպիսի՞ն էր նա իրականում:

Նա բարձրահասակ, ուժեղ և կոպիտ մարդ էր։ Հեղինակը նրան համեմատում է վայրի վարազի հետ։ Պանինը միշտ շրջում էր անտառում, հանկարծ հայտնվում մարդկանց առաջ և մտրակով պատժում փայտ գողացողներին։ Նրա ձայնից նույնիսկ արջերն էին զարթնում։ Նա սիրում էր որս անել, հատկապես գիշերները, և ուներ կատաղի շներ։

Գյուղացիները նրա մասին տարբեր պատմություններ էին պատմում։ Ասում էին, թե նա նախկին զինվորական է եղել, մարդ է սպանել, բանտ նստել, հետո դարձել անտառապահ։ Լուրեր կային նաև, որ որսի ժամանակ նույնիսկ իր կնոջն է սպանել՝ շներին հրամայելով հարձակվել նրա վրա։ Այդ պատճառով բոլորը վախենում էին Պանինից և նրան խորհրդավոր ու վտանգավոր մարդ էին համարում։

Սակայն իրականում Պանինը միայն դաժան մարդ չէր։ Երբ արջը հարձակվում է Ավու վրա, հենց Պանինն է կրակում և փրկում նրան մահից։ Այսինքն՝ նրա մեջ կար նաև մարդկային կողմ։ Նա խիստ ու վայրենի էր, բայց վտանգի պահին օգնեց Ավուն։

4.Ավու հետ պատահածի համար ո՞ւմ կամ ի՞նչն ես մեղավոր համարում:

Իմ կարծիքով՝ Մթնաձոր-ում Ավու հետ պատահածի համար հիմնականում մեղավոր էր Պանինը։ Նա Ավուն ստիպեց գնալ արջ որսալու՝ ընտրության առաջ կանգնեցնելով․ կամ մեծ տուգանք վճարել, կամ վտանգել կյանքը։ Եթե Պանինը այդքան դաժան չլիներ, Ավին չէր հայտնվի այդ վտանգավոր իրավիճակում։

Բայց մեղավոր էր նաև Մթնաձորի վայրի ու անողոք բնությունը։ Անտառը լի էր վտանգներով, և մարդը այնտեղ միշտ վտանգի մեջ էր։

Մի փոքր պատասխանատվություն ուներ նաև Ավին, որովհետև նա անտառից գաղտնի փայտ էր վերցնում և գիտակցում էր վտանգը։ Սակայն նա դա անում էր աղքատության և ընտանիքը պահելու համար։

Тайна это то что нельзя не кому говорить. Её надо хранить до конца, чтобы тот кто сказал вам эту тайну больше начал вам доверять. Когда кто-то вам говорит тайну, это знак того что вам доверяют, ценят и хотят поделиться с тайной с вами. Иногда мы тоже делимся тайнами, но мы делимся ими только с теми, кому мы больше всех доверяем. Очень хорошо иметь близкого человека с которым можешь поделиться во всём. Тайна очень ответственная штука и если ты поклялся не кому не рассказать её, то ты должен хранить своё обещание до самого конца.

1)Տրված են A(0; — 1), B(0; 1) և C(1; 2) կետերը
ա) Գտնել AB վեկտորի կոորդինատները:

AB=(0-0;1-(-1))

AB=(0;2)
բ) Գտնել AC վեկտորի երկարությունը:

dAC=√(1-0)²+(2-(-1))²=√1+9=√10

գ) Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը:

dBC=√(1-0)²+(2-1)²=√1+1=√2
դ) Գտնել AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

M(x)=(0+0)/2=0

M(y)=(-1+1)/2=0

M(0;0)

2)Տրված են A(2; 3), B(1; 4) և C(2; 5) կետերը
ա) Գտնել AB վեկտորի կոորդինատները:

AB=(1-2;4-3)

AB=(-1;1)
բ) Գտնել AC վեկտորի երկարությունը:

dAC=√(2-2)²+(5-3)²=√0+4=√4=2
գ) Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը:

dBC=√(2-1)²+(5-4)²=√1+1=√2
դ) Գտնել AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

M(x)=(2+1)/2=1,5 

M(y)=(3+4)/2=3,5 

M(1,5;3,5)

3)Տրված են A (2; 3), B(-1; 4) և C(0; 2) կետերը
ա) Գտնել AB վեկտորի կոորդինատները:

AB=(-1-2;4-3)=(-3;1)
բ) Գտնել AC վեկտորի երկարությունը:

AC=√(0-2)²+(2-3)²=√4+1=√5
գ) Գտնել B և C կետերի հեռավորությունը:

BC=√0-(-1)²+(2-4)²=√1+4=√5
դ) Գտնել AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները:

M(x)=(2+(-1))/2=0,5

M(y)=(3+4)/2=3,5

M(0,5;3,5)

Անհավասարումների համախումբը բաղկացած է մեկ կամ մի քանի անհավասարումներից:

Փոփոխականի այն արժեքները, որոնց դեպքում համախմբի անհավասարումներից գոնե մեկը վերածվում է ճիշտ անհավասարության, կոչվում են անհավասարությունների համախմբի լուծումներ:

Գծային անհավասարումների համախումբը լուծելու համար, պետք է լուծել համախմբի յուրաքանչյուր անհավասարումը և այնուհետև գտնել ստացված լուծումների բազմությունների միավորումը: Դա էլ հենց կլինի համախմբի բոլոր լուծումների բազմությունը:

Օրինակ.

Լուծենք հետևյալ համախումբը՝

1. Լուծելով առաջին անհավասարումը, ստանում ենք՝

2x>4

x>2

2. Լուծելով երկրորդ անհավասարումը, ստանում ենք՝

3x<13

x<13/3

3. Ստացված միջակայքերը նշենք թվային առանցքի վրա:

Տվյալ համախմբի լուծումը կլինի ամբողջ թվային առանցքը՝ (−∞;+∞)։

Առաջադրանքներ․

1)Թվային բազմությունները պատկերե՛ք կոորդինատային առանցքի վրա և գտե՛ք նրանց միավորումը:

ա) [-4, 11] և (- 7, 4]

x∈(-7;11]

բ) (-21, 0) և [- 14, 0]

x∈(-21;0]

գ) (-∞, 3) և [0, ∞)

x∈(-∞;+∞)

դ) (- 2, 6] և (8, 14)

(−2,6] ∪ (8,14)

ե) (- 9, 3.6) և [3.6, 9)

x∈(-9;9)

զ) [- 15, -5] և [-4.5; 4]

[- 15, -5] ∪ [-4.5; 4]

է) (- 9.2, — 1.2] և (0, 5)

– 9.2, — 1.2 ∪ 0, 5

ը) [- 0.5, 3.7] և [3.7, 32)

[-0,5;32)

թ) (0, 0.1] և (- ∞, ∞)

(-∞;+∞)

2)Արդյո՞ք -1 թիվը համախմբի լուծում է.

այո

ոչ

ոչ

ոչ

այո

այո

3)Լուծե՛ք համախումբը.

x=5

Լուծում չունի

a=-16/3

a<21

a=-16/3

z<4  

6z-12=10

6z=22

z=22/6=11/3

z=11/3

1. Գտնե՛լ շաղկապները և խմբավորե՛լ (համադասական և
ստորադասական)։ Կազմել նախասասուրթյուններ, հիմնավորել տեսակները:

Եթե, իսկույն, այնտեղ, բայց, և, մյուս, բոլոր, թեև, սակայն, որովհետև,
ինչպես, այս, որպեսզի, պատճառով, դեպի, քանզի, նաև, բացի, քանի որ։

Համադասական՝բայց,և,սակայն,նաև-համադասական շաղկապները իրար են շաղկապում բառեր կամ համադաս նախադասություններ։

Ստորադասական՝եթե,իսկույն,թեև,որովհետև,որպեսզի,քանի որ,քանզի-ստորադասական նախադասությունը շաղկապում են գերադասին։

Ես ուզում էի գալ,բայց ուշացա։

Ճանապարհը դժվար էր,սակայն հասանք։

2. Կազմե՛լ նախադասություններ՝ գործածելով եթե,
որպեսզի, որովհետև, սակայն, իսկ, և շաղկապները։

Եթե ժամանակ ունենամ,կմիանամ ձեզ։

Նա շատ էր աշխատում,որպեսզի կարողանար իր ընտանիքը պահել։

Ես երեկ չէի գնացել դպրոց,որովհետև ինձ վատ էի զգում։

Ճիշտ է նա հեռացավ մեր քաղաքից,սակայն նա միշտ կմնա իմ ամենամոտիկ ընկերը։

Իմ ընկերը գնաց այգի գործ անելու,իսկ ես կինո դիտելու։

Վահանը եկավ մեր տուն,և մենք շատ լավ ժամանակ անցկացրեցինք։

1.Նկարագրե’լ Լատինական Ամերիկայի տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, տարածքը, ենթատարածք շրջանները:

Լատինական Ամերիկան գտնվում է Արևմտյան կիսագնդում, ընդգրկում է հյուսիսից հարավ մեծ տարածություն և սահմանակցում է երկու օվկիանոսների, ինչի շնորհիվ ունի աշխարհագրական նպաստավոր և բազմազան դիրք։Տարածաշրջանը շատ մեծ է (մոտ 20 մլն կմ²), հետևաբար այն համարվում է աշխարհի խոշորագույն տարածաշրջաններից մեկը և ունի մեծ բնական ու տնտեսական ներուժ։Լատինական Ամերիկան բաժանվում է երեք հիմնական մասերի՝ Մեքսիկա և Կենտրոնական Ամերիկա, Կարիբյան ավազան և Հարավային Ամերիկա, ինչը ցույց է տալիս տարածաշրջանի տարածքային և բնական բազմազանությունը։

2.Ինչո՞վ է Լատինական Ամերիկա տարածաշրջանը ինքնատիպ: Բացատրե’լ անվան ծագման պատճառը:

Լատինական Ամերիկան ինքնատիպ է իր լեզվական, մշակութային և էթնիկական բազմազանությամբ, որտեղ միախառնված են եվրոպական, տեղաբնիկ և աֆրիկյան մշակույթները՝ ձևավորելով յուրահատուկ քաղաքակրթական միջավայր։Տարածաշրջանը կոչվում է «Լատինական Ամերիկա», որովհետև այստեղ տարածված լեզուները (իսպաներեն, պորտուգալերեն և ֆրանսերեն) ծագում են լատիներենից, այսինքն՝ պատկանում են ռոմանական լեզվախմբին։

3.Նշե’լ տնտեսության զարգացման համար նպաստավոր տեսանկյունը:

Լատինական Ամերիկայում տնտեսության զարգացման համար նպաստավոր են բնական հարուստ ռեսուրսները, բարենպաստ կլիմայական պայմանները, ծովային ելքը և կարևոր աշխարհագրական դիրքը, որոնք ստեղծում են լայն հնարավորություններ գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և առևտրի զարգացման համար։

4.Որո՞նք են Լատինական Ամերիկայի գլխավոր բնական ռեսուրսները:

Լատինական Ամերիկան հարուստ է բազմազան բնական ռեսուրսներով՝ ներառյալ օգտակար հանածոներ (նավթ, գազ, պղինձ, երկաթ, ոսկի), ջրային և հիդրոէներգետիկ պաշարներ, ինչպես նաև բերրի հողեր և անտառներ, որոնք կարևոր հիմք են տնտեսության զարգացման համար։