Հիշենք, որ վեկտորը k≠0 թվով բազմապատկելիս ստանում ենք երկու համագիծ վեկտորներ, ընդ որում, եթե k>0, ապա վեկտորները համուղղված են, իսկ եթե k<0, ապա վեկտորները հակուղղված են: Վեկտորների երկարությունները տարբերվում են k անգամ:
Ճիշտ է նաև հակադարձ պնդումը:
Եթե a և b ոչ զրոյական վեկտորները համագիծ են, ապա գոյություն ունի k≠0 թիվ այնպիսին, որ b=k⋅a։ Հիմա դիտարկենք a և b ոչ համագիծ (տարագիծ) վեկտորները:
Ասում են, որ c վեկտորը վերածվում է ըստ a և b տարագիծ վեկտորների, եթե գոյություն ունեն k և m թվեր այնպիսին, որ c=k⋅a+m⋅b
k և m թվերը կոչվում են վերածման գործակիցներ:
Ցանկացած վեկտոր կարելի է վերածել ըստ տրված երկու տարագիծ վեկտորների, ընդ որում՝ գործակիցները որոշվում են միակ ձևով:
Վեկտորի կոորդինատները.
Բազմաթիվ հարցերում հարմար է վեկտորի սկզբնակետը տեղադրել O(0;0) կետում:
Այդ դեպքում վեկտորի մոդուլն ու ուղղությունը որոշվում են միայն նրա վերջնակետի կոորդինատներով՝ B(x;y) (տես ներքևի նկարը):
a վեկտորի կոորդինատներ անվանում են a վեկտորը O(0;0) կետում տեղադրելուց առաջացած B(x;y) վերջնակետի (x;y) կոորդինատները և գրում՝ a{x;y}։
Դիցուք տրված է A(x1;y1) սկզբնակետով և B(x2;y2) վերջնակետով a=AB վեկտորը:
Տեղադրենք a վեկտորը O(0;0) կետում և որոշենք առաջացած վեկտորի վերջնակետի կոորդինատները: Եթե նշանակենք x=x2−x1 և y=y2−y1, ապա հենց այս թվերը կլինեն a վեկտորի կոորդինատները՝ a{x;y}։
Այսպիսով՝ A(x1;y1) սկզբնակետով և B(x2;y2) վերջնակետով a=AB վեկտորի կոորդինատները հավասար են վերջնակետի և սկզբնակետի կոորդինատների տարբերություններին՝ a{x2−x1;y2−y1}։
Վեկտորը, որի երկարությունը հավասար է հատվածների չափման միավորին, անվանում են միավոր վեկտոր: O(0;0)կետից տեղադրված, կոորդինատների առանցքների դրական ուղղություններն ունեցող i և j վեկտորները կոչվում են կոորդինատային վեկտորներ:
i-ն աբսցիսների առանցքի վրա է, իսկ j-ն՝ օրդինատների (տես ներքևի նկարը):
i և j կոորդինատային վեկտորները տարագիծ են: Հետևաբար, ցանկացած վեկտոր կարելի է վերածել՝ ըստ կոորդինատային վեկտորների: Վերևի նկարում a վեկտորի վերածումն ըստ i և j վեկտորների ունի հետևյալ տեսքը՝ a = 3⋅i + 2⋅j։
Քանի որ, ըստ տարագիծ վեկտորների վերլուծման գործակիցները միակն են, ապա՝
1) հավասար վեկտորների կոորդինատները հավասար են
2) հակադիր վեկտորների կոորդինատները հակադիր թվեր են
Այսպիսով, հակադիր վեկտորի կոորդինատները ստանալու համար պետք է վեկտորի կոորդինատները բազմապատկել −1-ով:
c
Առաջադրանքներ․
1)Գտե՛ք տրված վեկտորների կոորդինատները, եթե
ա) a =7i + 4j
a(7;4)
բ)b = -5i + 2j
b(-5;2)
գ)c = 6i
c(6;0)
դ) d = -4j
d=(0;-4)
2)Գծե՛ք Oxy ուղղանկյուն կոորդինատային համակարգ և i , j կոորդինատային վեկտորներ։ Կառուցե՛ք a{2; 3}, b{- 1; 4}, c{3; — 2}, d{- 2; — 3} վեկտորները, որոնց սկզբնակետը O կետն է:
3)c վեկտորը վերածեք ըստ a և b վեկտորների:
c=a+b
c=a-b
4)a b c d վեկտորները վերածեք ըստ i և j կոորդինատային վեկտորների և գտե՛ք դրանց կոորդինատները:
a=3i+4j
a(3;4)
b=5i-3j
b(5;-3)
c=-4i-2j
c(-4;-2)
d=-5i+2j
d(-5;2)
5)c{- 5; 6} վեկտորը a{x, y} և b{- 2; 1} վեկտորների գումարն է: Գտե՛ք x-ը և y — ը:
x+(-2)=-5
x=-3
y+1=6
y=5
a{-3;5}
6)Տրված են c{7; 3} և a{3; 4} վեկտորները: Գտեք c — a վեկտորի կոորդինատները:
c{4;-1}
7)Տրված են a{11; — 5} և b{5; 8} վեկտորները: Գտեք a — b վեկտորի
կոորդինատները:
Posted by erikvanyan | Posted in Ֆիզիկա 8-րդ դասարան | Posted on May 12, 2026
1.Ի՞նչն է Երկրի էներգիայի գլխավոր աղբյուրը:
Երկրի էներգիայի գլխավոր աղբյուրը Արեգակն է։
2.Ի՞նչ է վառելիքը: Վառելիքի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:
Վառելիքը նյութ է, որի այրման ժամանակ անջատվում է ջերմային էներգիա։Վառելիքի հիմնական տեսակներն են՝ պինդ, հեղուկ և գազային վառելիքները։Վառելիքի հիմնական տեսակներն են՝ պինդ, հեղուկ և գազային վառելիքները։
3.Ի՞նչ է վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը:
Վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը այն ջերմաքանակն է, որը անջատվում է 1 կգ վառելիքի լրիվ այրման ժամանակ։
4.Ի՞նչ միավորով է չափվում վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը միավորների Մ-ում:
Վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը միավորների միջազգային համակարգում չափվում է ջոուլ/կիլոգրամով (Ջ/կգ)։
5.Ի՞նչ է նշանակում «բնական գազի այրման տեսակարար ջերմությունը 4,4 *10⁷ Ջ/կգ է» արտահայտությունը:
«Բնական գազի այրման տեսակարար ջերմությունը նշանակում է, որ 1 կգ բնական գազի լրիվ այրման ժամանակ անջատվում է 4,4 *10⁷ Ջ/կգ ջոուլ ջերմաքանակ։
6.Նավթի այրման տեսակարար ջերմությունը հավասար է 4,4 *10⁷ Ջ/կգ-ի: Ի՞նչ է ցույց տալիս այս թիվը:
4,4 *10⁷ Ջ/կգ թիվը ցույց է տալիս, որ 1 կգ նավթի լրիվ այրման ժամանակ անջատվում է 4,4 *10⁷ ջոուլ ջերմություն։
7.Ինչպե՞ս են հաշվում վառելիքի այրման ժամանակ անջատված ջերմաքանակը:
Վառելիքի այրման ժամանակ անջատված ջերմաքանակը հաշվում են՝ վառելիքի զանգվածը բազմապատկելով այրման տեսակարար ջերմությամբ։
Q=qm
8.Ի՞նչ բացասական երևույթներ են առաջանում վառելիքի այրման հետևանքով:
Վառելիքի այրման հետևանքով աղտոտվում է օդը։Այրման ժամանակ առաջանում են վնասակար գազեր և ծուխ։Վառելիքի այրումը նպաստում է շրջակա միջավայրի տաքացմանը և բնության վնասմանը։
9.Ինչպե՞ս կարելի է նվազեցնել շրջակա միջավայրի աղտոտումը:
Շրջակա միջավայրի աղտոտումը կարելի է նվազեցնել՝ ավելի քիչ վառելիք օգտագործելով և էներգիան խնայելով։Անհրաժեշտ է օգտագործել մաքուր և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ՝ արևային և քամու էներգիա։Պետք է ավելացնել կանաչ տարածքները և չաղտոտել բնությունը աղբով։
The climate __rapidly. a) change b) is changing c) is changed
Which of the following cannot use the suffix __ness? a) act b) sad c) weak d) happy
Everything __ more expensive nowadays. a) is getting b) are getting c) was getting
Which sentence does NOT make sense? a) The police arrested the robber. b) The robber was arrested. c) The robber was arrested by the police. d) The police were arrested the robber.
Which sentence expresses a definite future plan? a) My sister will get married next spring. b) My sister is getting married next spring. c) My sister gets married next spring.
Which sentence expresses a definite future plan? a) She might buy a new house. b) She may buy a new house. c) She is going to buy a new house. d) She is thinking about buying a new house.
_____ anything tomorrow morning? a) You do b) Are you doing c) Do you do
Look at that sign! You __ walk on the grass. a) can’t b) couldn’t c) ought to
Did you paint the house? — No, Dad did it by _____. a) me b) himself c) mine
Many families eat _____ dinner together. a) a b) the c) no article
_____ dinner was delicious. a) The b) A c) no article
I shower before _____ breakfast. a) the b) a c) no article
_____ breakfast was delicious. a) The b) A c) no article
Choose the correct sentence. a) He go to school every day. b) He goes to school every day. c) He going to school every day.
_____ church is very old. a) A b) The c) no articb le
I go to _____ bed at 11 o’clock. a) the b) a c) no article
Don’t jump on _____ bed. a) the b) a c) no article
I saw _____ good movie last night. a) a b) the c) no article
Did you see him on _____ television? a) a b) the c) no article
What _____ nice weather! a) a b) the c) no article
Choose the correct option. a) She don’t like coffee. b) She doesn’t like coffee. c) She not like coffee.
Choose the correct sentence. a) They was happy. b) They were happy. c) They is happy.
_____ moon is very bright tonight. a) The b) A c) no article
Who is _____ president of _____ USA? a) a / a b) the / the c) no article / the
She is _____ tallest girl in the class. a) the b) a c) no article
I heard _____ interesting story yesterday. a) a b) the c) an
_____ creativity is a valuable quality in children. a) The b) A c) no article
My friend was always good at _____ math. a) the b) a c) no article
Choose the correct option. a) He can sings well. b) He can sing well. c) He can to sing well.
My sister studied _____ French for four years. a) the b) a c) no article
I think you _____ go to bed early tonight. a) should b) must c) don’t have to
Young children _____ watch violent TV shows. a) shouldn’t b) should c) have to
Why _____ you believe him? a) should b) ought c) have to
If you are worried about getting fat, you _____ eat healthy food. a) should b) ought c) have
You _____ eat at McDonald’s every day. a) shouldn’t b) should c) have to
Choose the correct sentence. a) We must to study harder. b) We must study harder. c) We must studying harder.
Which of the following is correct? a) You shouldn’t drive within the speed limit. b) You must drive within the speed limit. c) You shouldn’t drive above the speed limit.
Which of the following is correct? a) Should you stopping eating so many sweets? b) You must stop eating so many sweets or your teeth will rot. c) She mustn’t stop eating so many sweets.
Which of the following is correct? a) You must not have a bath or take a shower. b) You should have a bath or take a shower every day. c) You shouldn’t had a bath every day.
What is the function of the modal? You should wash your school uniform this week. a) polite request b) obligation c) suggestion or advice d) permission
What is the function of the modal? You must wear a seatbelt. a) advice b) obligation c) possibility d) permission
What is the function of the modal? You mustn’t chop vegetables with a blunt knife or you’ll likely cut yourself. a) polite request b) advice c) necessity/obligation d) permission
Where _____ we have dinner tonight, at home or in a restaurant? a) should b) must c) have to
You _____ brush your teeth after every meal, if possible. a) should b) must c) don’t have to
You _____ study more to get a better grade. a) should b) must c) don’t have to
Already as a child Mozart _____ play the piano beautifully. a) could b) should c) ought
Ողջույն:Ես Էրիկն եմ,սովորում եմ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Միջին դպրոցում։Սիրում եմ աշխատել համակարգչով,ճամփորդել, լուծել խնդիրներ,հեծանիվ վարել։Հավաքում եմ տարբեր տեսակի լեգոներ և փազլներ։