Էրիկ Վանյան «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր Միջին դպրոց 8․10 դասարան 

11․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+վերջածանց։

1. Ապստամբություն
2. Անհեռատես
3. Անարգանք
4. Անջատում

12․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+ածանց+արմատ (առանց հոդակապի)։

1. Շրջանավարտ
2. Բերքահավաք
3. Հարսնատես
4. Հատկապես

13․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+հոդակապ+արմատ։

1. Բնութագիր
2. Հանրակառք
3. Աշխարհասփյուռ
4. Շրջանավարտ

14․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+արմատ։

1. Կատվազգի
2. Ավարառու
3. Եռաստիճան
4. Դերասան

15․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+արմատ (առանց հոդակապի)։

1. Անգրագետ
2. Աներկբա
3. Անկողմնակալ
4. Համընդհանուր

16․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+արմատ+վերջածանց։

1. Երկնակամար
2. Ակնառու
3. Տարեկետում
4. Ալեհավաք

17․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+վերջածանց+վերջածանց։

1. Պարապմունք
2. Սառցարան
3. Փափկասուն
4. Բանակային

18․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+հոդակապ+արմատ։

1. Անբարբառ
2. Առողջապահ
3. Անհավասար
4. Անժամանակ

19․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+հոդակապ+արմատ+վերջածանց։

1. Բայահիմք
2. Պերճաշուք
3. Դերանվանական
4. Վերաբացում

20․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ+արմատ+վերջածանց (առանց հոդակապի)։

1. Նախազորակոչային
2. Անմեղսունակ
3. Ապադասակարգային
4. Փոխհամաձայնություն

21․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են հապավումներ։

1. ԵԱՀԿ, ՍիԷնԷն, ՀՀ ԿԳՆ
2. արտգործնախարար, ժողգործիքներ, բնակվարձ
3. ԱյԲիԷն, զինտեխնիկա, Սևանհէկ
4. ուսմասվար, փոխտնօրեն, ՉԺՀ

22․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են հապավումներ։

1. պետկրկես, կոմկուս, Երևանջէկ
2. ԵԱՀԿ, բուժմիավորում, բուժակ
3. սանհանգույց, դասղեկ, զինուժ
4. ՈւԵՖԱ, քիմկոմբինատ, ԱՊՀ

23․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են հապավումներ։

1. ժողդատարան, զինծառայող, ուսխորհուրդ, շինջոկատ
2. նորընտիր, կոմկուս, քաղբանտարկյալ, պետպատվեր
3. ուսմասվար, մարզկենտրոն, գրապահոց, սոցհարցում
4. բանավան, շինհրապարակ, զինադադար, պետեկամուտ

24․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են հապավումներ։

1. ժողդատարան, պետբյուջե, ԱՄՆ, զինղեկ
2. աշխգրքույկ, Եվրասիա, բուժկենտրոն, ՈւԳԸ
3. գիտխորհուրդ, ավտոտեսուչ, տեխզննում, կուսակից
4. ԶԼՄ, տնտհաշվարկ, պետնախարար, պետկրկես

25․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են հապավումներ։

1. բուժկենտրոն, զինգրքույկ, միջբուհական, երկկողմ
2. կրթօջախ, խնայդրամարկղ, մարզպետ, շինաղբ
3. քաղբաժին, երթուղի, դասղեկ, ծնողկոմիտե
4. ՄԱԿ, պետհամարանիշ, քաղմաս, ֆիզֆակ

1.Սնանյութերը մարդու կյանքի և առողջության հիմնական պայմաններից են։

2.Ճիշտ և բազմազան սնունդը ապահովում է օրգանիզմը անհրաժեշտ վիտամիններով։

3.Առանց սնանյութերի օրգանիզմը չի կարող նորմալ գործել։

4.Առողջությունը կախված է թե՛ մարդու կենսակերպից, թե՛ արտաքին պայմաններից։

5.Հյուսվածքները օրգանիզմի կառուցվածքային հիմքն են։

6.Ֆերմենտների շնորհիվ սնունդը վերածվում է օրգանիզմին օգտակար նյութերի։

7.Արյունը կարևոր դեր ունի իմունային համակարգում։

8.Առանց ֆերմենտների օրգանիզմում քիմիական գործընթացները կդանդաղեին կամ կդադարեին։

9.Արյունը օրգանիզմի կենսական կարևոր համակարգերից մեկն է։

Վեկտորի վերածումը՝ երկու տարագիծ վեկտորների․

Հիշենք, որ վեկտորը k≠0 թվով բազմապատկելիս ստանում ենք երկու համագիծ վեկտորներ, ընդ որում, եթե k>0, ապա վեկտորները համուղղված են, իսկ եթե k<0, ապա վեկտորները հակուղղված են: Վեկտորների երկարությունները տարբերվում են k անգամ:

Ճիշտ է նաև հակադարձ պնդումը:

Եթե a և b ոչ զրոյական վեկտորները համագիծ են, ապա գոյություն ունի k≠0 թիվ այնպիսին, որ b=k⋅a։ Հիմա դիտարկենք a և b ոչ համագիծ (տարագիծ) վեկտորները:

Ասում են, որ c վեկտորը վերածվում է ըստ a և b տարագիծ վեկտորների, եթե գոյություն ունեն k և m թվեր այնպիսին, որ c=k⋅a+m⋅b

k և m թվերը կոչվում են վերածման գործակիցներ:

Ցանկացած վեկտոր կարելի է վերածել ըստ տրված երկու տարագիծ վեկտորների, ընդ որում՝ գործակիցները որոշվում են միակ ձևով:

Վեկտորի կոորդինատները.

Բազմաթիվ հարցերում հարմար է վեկտորի սկզբնակետը տեղադրել O(0;0) կետում:

Այդ դեպքում վեկտորի մոդուլն ու ուղղությունը որոշվում են միայն նրա վերջնակետի կոորդինատներով՝ B(x;y) (տես ներքևի նկարը):

a վեկտորի կոորդինատներ անվանում են a վեկտորը O(0;0) կետում տեղադրելուց առաջացած B(x;y) վերջնակետի  (x;y) կոորդինատները և գրում՝  a{x;y}։

Դիցուք տրված է A(x₁;y₁) սկզբնակետով և B(x₂;y₂) վերջնակետով a=AB վեկտորը:

Տեղադրենք a վեկտորը O(0;0) կետում և որոշենք առաջացած վեկտորի վերջնակետի կոորդինատները: Եթե նշանակենք x=x₂−x₁ և y=y₂−y₁, ապա հենց այս թվերը կլինեն a վեկտորի կոորդինատները՝ a{x;y}։

Այսպիսով՝  A(x₁;y₁) սկզբնակետով և B(x₂;y₂) վերջնակետով  a=AB վեկտորի կոորդինատները հավասար են վերջնակետի և սկզբնակետի կոորդինատների տարբերություններին՝  a{x₂−x₁;y₂−y₁}։

Վեկտորը, որի երկարությունը հավասար է հատվածների չափման միավորին, անվանում են միավոր վեկտոր: O(0;0) կետից տեղադրված, կոորդինատների առանցքների դրական ուղղություններն ունեցող i և j վեկտորները կոչվում են կոորդինատային վեկտորներ:

i-ն աբսցիսների առանցքի վրա է, իսկ j-ն՝ օրդինատների (տես ներքևի նկարը):

i և j կոորդինատային վեկտորները տարագիծ են: Հետևաբար, ցանկացած վեկտոր կարելի է վերածել՝ ըստ կոորդինատային վեկտորների: Վերևի նկարում a վեկտորի վերածումն ըստ i և j վեկտորների ունի հետևյալ տեսքը՝ a = 3⋅i + 2⋅j։

Քանի որ, ըստ տարագիծ վեկտորների վերլուծման գործակիցները միակն են, ապա՝

1) հավասար վեկտորների կոորդինատները հավասար են

2) հակադիր վեկտորների կոորդինատները հակադիր թվեր են

Այսպիսով, հակադիր վեկտորի կոորդինատները ստանալու համար պետք է վեկտորի կոորդինատները բազմապատկել −1-ով:

Առաջադրանքներ․

1)Գտե՛ք տրված վեկտորների կոորդինատները, եթե

ա) a =7i + 4j

a(7;4)

բ)b = -5i + 2j

b(-5;2)

գ)c = 6i

c(6;0)

դ) d = -4j

d=(0;-4)

2)Գծե՛ք Oxy ուղղանկյուն կոորդինատային համակարգ և i , j կոորդինատային վեկտորներ։ Կառուցե՛ք a{2; 3}, b{- 1; 4}, c{3; — 2}, d{- 2; — 3} վեկտորները, որոնց սկզբնակետը O կետն է:

3)c վեկտորը վերածեք ըստ a և b վեկտորների:

c=a+b

c=a-b

4)a b c d վեկտորները վերածեք ըստ i և j կոորդինատային վեկտորների և գտե՛ք դրանց կոորդինատները:

a=3i+4j

a(3;4)  

b=5i-3j

b(5;-3)

c=-4i-2j

c(-4;-2)

d=-5i+2j

d(-5;2)

5)c{- 5; 6} վեկտորը a{x, y} և b{- 2; 1} վեկտորների գումարն է: Գտե՛ք x-ը և y — ը:

x+(-2)=-5

x=-3

y+1=6

y=5

a{-3;5}

6)Տրված են c{7; 3} և a{3; 4} վեկտորները: Գտեք c — a վեկտորի կոորդինատները:

c{4;-1}

7)Տրված են a{11; — 5} և b{5; 8} վեկտորները: Գտեք a — b վեկտորի
կոորդինատները:

a{6;-13}

8)Տրված են a{- 4; 1} վեկտորը: Գտեք 3a , — 2a վեկտորների կոորդինատները:

3a{-12;3}

-2a{8;-2}

9)Տրված են a{- 2; 5} և b{3; — 4} վեկտորները: Գտե՛ք 2a — b վեկտորին
հակադիր վեկտորի կոորդինատները:

2a{-4;10}

2a-b={-7;14}

հակադիր 2a-b={7;-14}

1.Ի՞նչն է Երկրի էներգիայի գլխավոր աղբյուրը:

Երկրի էներգիայի գլխավոր աղբյուրը Արեգակն է։

2.Ի՞նչ է վառելիքը: Վառելիքի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:

Վառելիքը նյութ է, որի այրման ժամանակ անջատվում է ջերմային էներգիա։Վառելիքի հիմնական տեսակներն են՝ պինդ, հեղուկ և գազային վառելիքները։Վառելիքի հիմնական տեսակներն են՝ պինդ, հեղուկ և գազային վառելիքները։

3.Ի՞նչ է վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը:

Վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը այն ջերմաքանակն է, որը անջատվում է 1 կգ վառելիքի լրիվ այրման ժամանակ։

4.Ի՞նչ միավորով է չափվում վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը միավորների Մ-ում: 

Վառելիքի այրման տեսակարար ջերմությունը միավորների միջազգային համակարգում չափվում է ջոուլ/կիլոգրամով (Ջ/կգ)։

5.Ի՞նչ է նշանակում «բնական գազի այրման տեսակարար ջերմությունը   4,4 *10⁷ Ջ/կգ է» արտահայտությունը:

«Բնական գազի այրման տեսակարար ջերմությունը նշանակում է, որ 1 կգ բնական գազի լրիվ այրման ժամանակ անջատվում է 4,4 *10⁷ Ջ/կգ ջոուլ ջերմաքանակ։

6.Նավթի այրման տեսակարար ջերմությունը հավասար է 4,4 *10⁷ Ջ/կգ-ի: Ի՞նչ է ցույց տալիս այս թիվը:

4,4 *10⁷ Ջ/կգ թիվը ցույց է տալիս, որ 1 կգ նավթի լրիվ այրման ժամանակ անջատվում է 4,4 *10⁷ ջոուլ ջերմություն։

7.Ինչպե՞ս են հաշվում վառելիքի այրման ժամանակ անջատված ջերմաքանակը: 

Վառելիքի այրման ժամանակ անջատված ջերմաքանակը հաշվում են՝ վառելիքի զանգվածը բազմապատկելով այրման տեսակարար ջերմությամբ։

Q=qm

8.Ի՞նչ բացասական երևույթներ են առաջանում վառելիքի այրման հետևանքով:

1․ Ո՞ր շարքի ոչ բոլոր բառերն են բարդածանցավոր։

1. Քառակուսի, վարքագիր, հացկերույթ, բազմատեսակ
2. Գրչատուփ, ճենապակյա, խելքահան, բնութագիր
3. Լիցքակար, շրջանաձև, բանակատեղ, վարչակազմ
4. Սևահոնք, խցանահան, տկարամիտ, լիալուսին

2․ Տրված բառերի բառակազմական վերլուծություններից ո՞րն է սխալ։

1. Խորհրդակցություն = խորհ+(ու)րդ+ա+կ(ի)ց+ություն
2. Ապերջանիկ = ապ+երջան+իկ
3. Վայելչագրություն = վայել+(ու)չ+ա+գ(ի)ր+ություն
4. Կառամատույց = կառ+ա+մատ+ույց

3․ Տրված բառերի բառակազմական վերլուծություններից ո՞րն է սխալ։

1. Ունկնդրում = ունկն+դ(ի)ր+ում
2. Ապօրինաբար = ապ+օրին(օրեն)+ա+բար
3. Բաժանմունք = բաժան+ մունք
4. Երկարաքղանցք = երկար+ա+ք(ու)ղ+անց+ք

4․ Տրված բառերի բառակազմական վերլուծություններից ո՞րն է սխալ։

1. Խմբագրել = խ(ու)մբ+ա+գիր+ել
2. Խճանկար = խ(ի)ճ+ա+նկար
3. Տարորոշել = տար(ր)+որոշ+ել
4. Հակառակորդ = հակ+առ+ակ+որդ

5․ Տրված բառերի բառակազմական վերլուծություններից ո՞րն է սխալ։

1. Առաջնություն = առ+աջ+(ի)ն+ություն
2. Հետախուզել = հետ+ա+խուզել
3. Հետաքննչական = հետ+ա+քն(ի)ն+(ի)չ+ական
4. Ուսուցչապետ = ուս+ու(յ)ց+(ի)չ+ա+պետ

6․ Ո՞ր բառի բաղադրիչների քանակն է սխալ նշված։

1. Թղթակցություն = 2արմատ, 1ածանց, 1հոդակապ
2. Երկարաքղանցք = 3արմատ, 1ածանց, 1հոդակապ
3. Բթամտություն = 2արմատ, 1ածանց, 1հոդակապ
4. Գերատեսչական = 2արմատ, 2ածանց, 1հոդակապ

7․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+արմատ։

1. Անկայուն
2. Ապերասան
3. Տարօրինակ
4. Չվերթ

8․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ նախածանց+հոդակապ+արմատ։

1. Անվավեր
2. Նախագահ
3. Գերարագ
4. Փոխանուն

9․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+հոդակապ+վերջածանց։

1. Թանկագին
2. Ծերանոց
3. Այգեպան
4. Սննդարար

10․ Տրված բառերից ո՞րի կազմությունն է՝ արմատ+վերջածանց։

1. Անընդունելի
2. Արձակուրդ
3. Կայունություն
4. Առողջություն

1. Choose the correct option.

1. The climate __ rapidly. a) change b) is changing c) is changed
2. Which of the following cannot use the suffix __ness? a) act b) sad c) weak d) happy
3. Everything __ more expensive nowadays. a) is getting b) are getting c) was getting
4. Which sentence does NOT make sense? a) The police arrested the robber. b) The robber was arrested. c) The robber was arrested by the police. d) The police were arrested the robber.
5. Which sentence expresses a definite future plan? a) My sister will get married next spring. b) My sister is getting married next spring. c) My sister gets married next spring.
6. Which sentence expresses a definite future plan? a) She might buy a new house. b) She may buy a new house. c) She is going to buy a new house. d) She is thinking about buying a new house.
7. _____ anything tomorrow morning? a) You do b) Are you doing c) Do you do
8. Look at that sign! You __ walk on the grass. a) can’t b) couldn’t c) ought to
9. Did you paint the house? — No, Dad did it by _____. a) me b) himself c) mine
10. Many families eat _____ dinner together. a) a b) the c) no article
11. _____ dinner was delicious. a) The b) A c) no article
12. I shower before _____ breakfast. a) the b) a c) no article
13. _____ breakfast was delicious. a) The b) A c) no article
14. Choose the correct sentence. a) He go to school every day. b) He goes to school every day. c) He going to school every day.
15. _____ church is very old. a) A b) The c) no articb le
16. I go to _____ bed at 11 o’clock. a) the b) a c) no article
17. Don’t jump on _____ bed. a) the b) a c) no article
18. I saw _____ good movie last night. a) a b) the c) no article
19. Did you see him on _____ television? a) a b) the c) no article
20. What _____ nice weather! a) a b) the c) no article
21. Choose the correct option. a) She don’t like coffee. b) She doesn’t like coffee. c) She not like coffee.
22. Choose the correct sentence. a) They was happy. b) They were happy. c) They is happy.
23. _____ moon is very bright tonight. a) The b) A c) no article

1. Who is _____ president of _____ USA? a) a / a b) the / the c) no article / the
2. She is _____ tallest girl in the class. a) the b) a c) no article
3. I heard _____ interesting story yesterday. a) a b) the c) an
4. _____ creativity is a valuable quality in children. a) The b) A c) no article
5. My friend was always good at _____ math. a) the b) a c) no article
6. Choose the correct option. a) He can sings well. b) He can sing well. c) He can to sing well.
7. My sister studied _____ French for four years. a) the b) a c) no article
8. I think you _____ go to bed early tonight. a) should b) must c) don’t have to
9. Young children _____ watch violent TV shows. a) shouldn’t b) should c) have to
10. Why _____ you believe him? a) should b) ought c) have to
11. If you are worried about getting fat, you _____ eat healthy food. a) should b) ought c) have
12. You _____ eat at McDonald’s every day. a) shouldn’t b) should c) have to
13. Choose the correct sentence. a) We must to study harder. b) We must study harder. c) We must studying harder.
14. Which of the following is correct? a) You shouldn’t drive within the speed limit. b) You must drive within the speed limit. c) You shouldn’t drive above the speed limit.
15. Which of the following is correct? a) Should you stopping eating so many sweets? b) You must stop eating so many sweets or your teeth will rot. c) She mustn’t stop eating so many sweets.
16. Which of the following is correct? a) You must not have a bath or take a shower. b) You should have a bath or take a shower every day. c) You shouldn’t had a bath every day.
17. What is the function of the modal? You should wash your school uniform this week. a) polite request b) obligation c) suggestion or advice d) permission
18. What is the function of the modal? You must wear a seatbelt. a) advice b) obligation c) possibility d) permission
19. What is the function of the modal? You mustn’t chop vegetables with a blunt knife or you’ll likely cut yourself. a) polite request b) advice c) necessity/obligation d) permission
20. Where _____ we have dinner tonight, at home or in a restaurant? a) should b) must c) have to
21. You _____ brush your teeth after every meal, if possible. a) should b) must c) don’t have to
22. You _____ study more to get a better grade. a) should b) must c) don’t have to
23. Already as a child Mozart _____ play the piano beautifully. a) could b) should c) ought

Եթե հավասարման անհայտը գտնվում է քառակուսի արմատի նշանի տակ, ապա այդպիսի հավասարումը անվանում են իռացիոնալ:

Դիտարկենք √(2x+1)=3 իռացիոնալ հավասարումը:

Ըստ քառակուսի արմատի սահմանման, այն նշանակում է, որ 2x+1=3²: Փաստորեն, քառակուսի բարձրացնելով, տրված իռացիոնալ հավասարումը բերեցինք 2x+1=9 գծային հավասարմանը:

Դա բնական է, եթե պետք է ազատվել քառակուսի արմատի նշանից:

2x+1=9 հավասարումից ստանում ենք՝ x=4: Սա միաժամանակ 2х+1=9 գծային և √(2x+1)=3 իռացիոնալ հավասարումների արմատն է:

Քառակուսի բարձրացնելու եղանակը տեխնիկապես բարդ չէ իրականացնել, սակայն երբեմն այն բերում է անցանկալի իրավիճակների:

Օրինակ՝

Դիտարկենք √(2x−5)=√(4x−7) իռացիոնալ հավասարումը:

Երկու մասերը բարձրացնելով քառակուսի, ստանում ենք՝

(√2x−5)²=(√4x−7)²

2x−5 = 4x−7

Լուծելով ստացված 2x−4x = −7+5 հավասարումը, ստանում ենք x = 1

Սակայն x=1, որը 2x−5 = 4x−7 գծային հավասարման արմատն է, չի բավարարում տրված իռացիոնալ հավասարմանը: Ինչո՞ւ: Իռացիոնալ հավասարման մեջ x-ի  փոխարեն տեղադրենք 1, կստանանք՝  √−3= √−3

Հավասարումը բնականաբար չի բավարարվում, քանի   որ հավասարության ձախ և աջ մասերը իմաստ չունեն:

Ստացել ենք ավելորդ արմատ: Այսպիսի իրավիճակներում ասում ենք, որ x = 1 -ը թույլատրելի արժեք չէ, կամ չի պատկանում թույլատրելի արժեքների բազմությանը: Դուրս եկավ, որ այս դեպքում, իռացիոնալ հավասարումը արմատ չունի, մինչդեռ քառակուսի բարձրացնելուց ստացված գծային հավասարումը արմատ ուներ:

Իռացիոնալ հավասարումների համար, ստուգումը լուծման անհրաժեշտ փուլ է, որը օգնում է հայտնաբերել և դեն նետել ավելորդ արմատները:

Այսպիսով, իռացիոնալ հավասարումը լուծելու համար պետք է՝

1) այն բարձրացնել քառակուսի,

2) լուծել ստացված հավասարումը,

3) կատարել ստուգում՝ դեն նետելով ավելորդ արմատները,

4) գրել վերջնական պատասխանը:

Օրինակ՝

Լուծենք √(5x−16) = 2 հավասարումը:

1) Երկու մասերը բարձրացնենք քառակուսի՝ (√5x−16)² = 2²

2) Լուծենք ստացված հավասարումը՝

3) Կատարենք ստուգում: √(5x−16)=2 հավասարման մեջ տեղադրենք x=4: Ստանում ենք՝ √4=2 ճիշտ հավասարությունը:

4) Պատասխան՝ √(5x−16)=2 հավասարման լուծումը x=4 -ն է:

Առաջադրանքներ․

1)Լուծել հավասարումները․

ա)3x-1=0 

3x=1

x=1/3

բ)4x+5=4

4x=-1

x=-1/4

գ)7-3x=1

3x=6

x=2

դ)-x-1=9

x=-10

ե)-4+5x=4

5x=8

x=8/5

զ)-x=1/4

x=-1/4

2)Լուծեք հավասարումները․

ա)x=9

բ)2x=1

x=1/2

գ)լուծում չունի √x≥0

դ)2x=1

x=1/2

ե)4x-1=1

4x=2

x=2/4=1/2

զ)x+2=1

x=-1

է)3x-8=36

3x=44

x=44/3

ը)1+5x=49

5x=48

x=48/5

թ)√x-3=2

x-3=4

x=7

1. Ըստ տրված կաղապարների՝  կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:
Թեկուզ……………… , այնուամենայնիվ………..:
Թեպետ………………, սակայն………………….:
Չնայած որ………….., բայց………………………:
Թեև…………………., բայց և այնպես……………:

1.Թեկուզ ես երեկ տանը չէի երկար ժամանակ,այնուամենայնիվ հասցրեցի ավարտել տնային առաջադրանքներս։ 

2.Թեպետ ես երեկ ինձ վատ էի զգում,սակայն որոշեցի գնալ տատիկիս տուն։

3.Չնայած որ վաղը շատ կարևոր օր է լինելու,բայց ամեն դեպքում չեմ կարող գնալ։

4.Թեև վաղը մենք դիմավորելու ենք իմ եղբայրներին,բայց և այնպես ես չեմ կարող գալ։

2. Ըստ տրված կաղապարների` կազմի՛ր բարդ նախադասություններ:
Եթե………………….., ապա……………:
Քանի որ…………….., հետևաբար…….:
Որովհետև………….., ուստի…………..:
Քանզի………………., ուրեմն………….:

1.Եթե դու վաղը դպրոց չգաս,ապա չես կարողանա ստուգարքը հանձնել։

2.Քանի որ դու այս տարի քեզ շատ լավ ես պահել,հետևաբար դու արժանի ես լավ նվերի։

3.Որովհետև վաղը կարևոր հանդիպման եմ,ուստի չեմ կարող մասնակցել մրցաշարին։

4.Քանզի թագավորը հրամայեց քեզ գալ իր պալատ,ուրեմն դու շատ կարևոր մարդ ես իր համար։

3. Ըստ տրված կաղապարների` կազմի՛ր բարդ նախադասություններ: Փորձի՛ր բացատրել՝ ստորակետը այս կառույցներում ինչ դեր ունի:
…………………., այլապես…………….:
Ոչ թե…………., այլ…………………….:
……………….., այլ ոչ թե………………:

1.Եթե դու ինձ վաղը չզանգես հիշեցնես,այլապես ես կմոռանամ քո գիրքը բերել։

2.Ոչ թե դու պիտի ներողություն խնդրես,այլ ինքը։

3.Եթե ուզում ես լավ համալսարան ընդունվել,պետք է շատ պարապել,այլ ոչ թե անիմաստ բաներով զբաղվել։

4.Նախադասություններն ավարտի՛ր (ուշադրությո՛ւն դարձրու կետադրությանը):

Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ,որտեղ կայանալու էր արարողությունը:
Հյուրերի բազմությունը շարժվեց դեպի դահլիճ,և այնտեղ ամեն ինչ շատ տոնական էր։
Արդեն մի շաբաթ ուշացրել եմ խոստացածս նվերն ու չգիտեմ թե ինչպես վարվեմ:
Արդեն մի շաբաթ ուշացրել եմ խոստացածս նվերն, ու նա ինձ հաստատ չի ների։
Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին կամ էլ բաց էին թոխել վանդակը:
Տղաները սկյուռին հավանաբար մոռացել էին, կամ սկյուռիկը ինք իր կամքով փախչել էր։

6. Տրված հարցերին պատասխանող նախադասություններ ավելացնելով՝ պարզ նախադասությունները դարձրո՛ւ բարդ (որպեսզի ավելացրածդ նախադասությունը կապվի, կարող ես անհրաժեշտ բառ ավելացնել):

Կարդալուց հետո կհասկանաք: (ի՞նչ)-Կարդալուց հետո կհասկանաք, թե ինչու էր նա այդպես վարվել։
Արդեն որոշել եմ: (ի՞նչ)-Արդեն որոշել եմ, որ վաղը կմեկնեմ երկրից դուրս։
Բռնակալները սպանում են: (ո՞ւմ)-Բռնակալները սպանում են նրան, ով իրենց դեմ է դուրս գալիս։
Նավաստին փնտրում էր: (ո՞ւմ)-Նավաստին փնտրում էր նրան, ով կարող էր օգնել իրեն։
Արդեն շատ հեռու եք: (ումի՞ց)-Արդեն շատ հեռու եք, նրանից,ումից ուզում էիք փախչել։
Դեռ կլսեք նրանց մասին: (ո՞ւմ մասին)-Դեռ կլսեք նրանց մասին, որոնք հերոսաբար կռվել են հայրենիքի համար։

7. Տրված հարցերին պատասխանող նախադասություններ ավելացնելով՝ պարզ նախադասությունները դարձրո՛ւ բարդ:
Նորեկն այնպես էր խոսում: (ինչպե՞ս)-Նորեկն այնպես էր խոսում, ինչպես իսկական գիտնականը։
Արևն այնպես էր այրել կնոջ դեմքը: (ինչպե՞ս)-Արևն այնպես էր այրել կնոջ դեմքը, որ այն կարմրել էր։
Ահռելի որոտից պայթում է երկինքը: (ինչպե՞ս)-Ահռելի որոտից պայթում է երկինքը, ինչպես պատերազմի ժամանակ։
Բոլոր կասկածներս փարատվեցին: (ե՞րբ)-Բոլոր կասկածներս փարատվեցին, երբ ճշմարտությունն իմացա։
Երեկոյան հազիվ տեղ հասանք: (ե՞րբ)-Երեկոյան հազիվ տեղ հասանք, երբ արդեն մութն ընկել էր։
Մայր ու որդի զբոսնում էին: (ինչքա՞ն ժամանակ)-Մայր ու որդի զբոսնում էին, քանի դեռ արևը չէր մայր մտել։

Բաց թողնված տառերը լրացրու՛:

Գիտությունը, արտադրությունը, տեխնոլոգիաները մեծ տեղ են զբաղեցնում մեր արտաքին կյանքում և անմիջականորեն կապ ունեն մտքի զարգացման հետ: Մեր ներքին կյանքը զգայական սիրտն է: 21-րդ դարում խելացի մարդիկ շատ կան, բայց քիչ են իմաստուն մարդիկ:

Այս հատվածը մեզ ուզում է ասել,թե տեխնոլոգիաներ հիմա շատ կան և նրանք կապ ունեն մտքի զարգացման համար,բայց դա ոչ թե մեզ օգնում է մարդկանց հետ ավելի շատ շփվել,այլ մեզ ավելի է մեկուսացնում կյանքից և մենք ուղղակի ավելի ենք հեռանում մարդկությունից։Տեխնոլոգիանները ստեղծված են մարդկանց օգուտ բերելու համար,մարդկանց կյանքը հեշտացնելու համար,այլ ոչ թե իրենց իրարից բաժանելու համար։Կարևորը այն է,թե հասկանալ որքան օգտագործել այս տեխնոլոգիանները։Եթե ամեն ինչ շափով անել,ապա ամեն ինչ լավ կլինի։21-րդ դարում շատ խելացի մարդ կա,դա նշանակում է,որ ներկայումս գրեթե բոլորը խելացի են,այսինքը շուտ են ինչ որ ինֆորմացիա ընկալում,հեշտ են սովորում և առհասարակ ավելի լավ է իրենց մոտ ամեն ինչ ստացվում։Իսկ իմաստուն մարդ քիչ կա,այսինքն իմաստուն մարդիկ նրանք են,որոնք ունեն մեծ կյանքի փորձ,գիտեն թե ինչպես վարվել արտակարգ իրավիճակներում և խորհուրդներ են տալիս ուրիշներին,թե տվյալ դեպքում ինչպես վարվել։

1.Ներկայացրու 1804–1813 թթ․ պատերազմի պատճառները, ընթացքը և հետևանքները։

Ռուսաստան՝ Կովկասում ազդեցության ընդլայնում։

Պարսկաստան՝ Անդրկովկասի վերահսկողության պահպանում։

Վրաստանի միացումը Ռուսաստանին խորացրեց հակամարտությունը։

Ռուսական զորքերը գրավեցին Գանձակը։

Պատերազմը հիմնականում ընթացավ Արևելյան Հայաստանում և Անդրկովկասում։

Ռուսները հաղթանակներ տարան Ղարաբաղում, Շիրակում, Լոռիում։

Պարսկաստանը պարտվեց։

Ռուսաստան անցան մի շարք խանություններ։

Ռուսաստանը ամրապնդվեց Կովկասում։

2.Ներկայացրու Գյուլիստանի և Թուրքմենչայի պայմանագրերի պայմանները։

Պարսկաստանը Ռուսաստանին զիջեց Ղարաբաղը, Գանձակը, Շիրվանը, Դաղստանը և այլ տարածքներ։

Ռուսաստանը ստացավ նավատորմ ունենալու իրավունք Կասպից ծովում։

Ռուսաստանին անցան Երևանի և Նախիջևանի խանությունները։

Սահմանը հաստատվեց Արաքս գետով։

Հայերի վերաբնակեցումը թույլատրվեց Պարսկաստանից դեպի Արևելյան Հայաստան։

3.Կազմիր աղյուսակ՝ նշելով հիմնական տարեթվերը։

4.Ներկայացրու 1806–1812 և 1828–1829 թթ․ պատերազմների պատճառները, ընթացքը և հետևանքները։

Բալկաններում ազդեցության պայքար։

Սևծովյան տարածաշրջանի վերահսկողություն։

Ռուսները հաջողություններ ունեցան Դանուբում և Կովկասում։

Օսմանյան կայսրությունը թուլացավ։

Ռուսաստանը ամրապնդվեց տարածաշրջանում։

Հունաստանի անկախության հարց։

Ռուս–թուրքական հակասությունների խորացում։

Ռուսները գրավեցին Կարսը, Ախալցխան, Էրզրումը։

Օսմանյան բանակը պարտվեց։

Ռուսաստանը մեծացրեց ազդեցությունը Կովկասում։

Հայերի դրությունը մասամբ բարելավվեց։

Ներկայացրու Բուխարեստի և Ադրիանապոլսի պայմանագրերի պայմանները։

Ռուսաստանին անցավ Բեսարաբիան։

Սերբիան ստացավ ինքնավարության որոշ իրավունքներ։

Ռուսաստանը ստացավ Սևծովյան տարածքներ։

Հաստատվեց ռուսական ազդեցությունը Դանուբյան իշխանություններում։

Թույլատրվեց հայերի վերաբնակեցումը։

Կազմիր աղյուսակ՝ նշելով պայմանագրերի տարեթվերը։

Հայկական մարզը և 1836 թ․ երկրային կանոնադրությունը

Ստեղծվեց 1828 թ․։

Կազմվեց Երևանի և Նախիջևանի խանություններից։

Կենտրոնը Երևանն էր։

Ներկայացրու Հայկական մարզի կազմավորումը և նրա զինանշանը։

Արարատ լեռ։

Էջմիածնի խորհրդանիշներ։

Թագ և ազգային պատկերներ։

Բնութագրիր 1836 թ․ կանոնադրության նշանակությունը։

Կարգավորվեց Հայ եկեղեցու գործունեությունը։

Ճանաչվեց կաթողիկոսի իրավունքների մի մասը։

Եկեղեցին ենթարկվեց ռուսական վերահսկողությանը։

Ինչպե՞ս էր ձևավորվում ազգային ինքնագիտակցությունը։

Ազգային ինքնագիտակցություն՝ ժողովրդի միասնական ինքնության գիտակցում։

Ազատագրական շարժում՝ անկախության պայքար։

Ազգայնություն՝ ազգային շահերի պաշտպանություն։

Զարգացավ կրթության, մամուլի, եկեղեցու միջոցով։

Ամրապնդվեց պատմական հիշողությամբ և լեզվով։

Նշիր 1840, 1849 և 1868 թթ․ իրադարձությունները։

Ներկայացրու Թանզիմաթի բարեփոխումների քաղաքականությունը։

Օսմանյան բարեփոխումներ։

Հռչակվեց հավասարություն բոլոր հպատակների համար։

Գործնականում հայերի վիճակը չբարելավվեց։

Բնութագրիր 1877–1878 թթ․ պատերազմի ընթացքը և հետևանքները։

Ռուսները գրավեցին Կարսը, Արդահանը, Բայազետը։

Օսմանյան կայսրությունը պարտվեց։

Հայկական հարցը դարձավ միջազգային։

Ռուսական ազդեցությունը մեծացավ։

Ներկայացրու Լորիս-Մելիքովի դերը։

Ղեկավարեց Կովկասյան գործողությունները։

Նպաստեց ռուսական հաղթանակներին։

Կազմիր աղյուսակ՝ նշելով Բեռլինի վեհաժողովի պայմանները։

Մեկնաբանիր քարտեզը․ ի՞նչ տարածքներ էին ընդգրկում Պարսկաստանը, Օսմանյան կայսրությունը և Ռուսաստանը։

Պարսկաստան՝ Իրանական տարածքներ։

Օսմանյան կայսրություն՝ Արևմտյան Հայաստան։

Ռուսաստան՝ Արևելյան Հայաստան և Կովկասի մի մաս։

Կարդա և մեկնաբանիր 16-րդ հոդվածը․ ինչպե՞ս էին ռուսական և օսմանյան շահերը բախվում հայկական հարցի շուրջ։

Ռուսները պահանջում էին բարեփոխումներ հայերի համար։

Օսմանյան իշխանությունները փորձում էին պահպանել վերահսկողությունը։

Ժամանակագրական վարժություն․ նշիր Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի կնքման տարեթիվը և դրա հետևանքները։

Հայկական հարցը միջազգայինացվեց։

Եվրոպական տերությունները միջամտեցին։

Ներկայացրու Խրիմյան Հայրիկի դերը Բեռլինի վեհաժողովում։

Ներկայացրեց հայ ժողովրդի պահանջները։

Պաշտպանեց բարեփոխումների գաղափարը։

Մեկնաբանիր 61-րդ հոդվածի բովանդակությունը։

Խոստացվում էին բարեփոխումներ հայաբնակ նահանգներում։

Չկային իրական երաշխիքներ։

Ինչու Խրիմյան Հայրիկը «թղթե շերեփի» օրինակով բնութագրեց եվրոպական պետությունների վերաբերմունքը։

Եվրոպան միայն խոստումներ տվեց։

Հայերը չստացան իրական պաշտպանություն։

Նշիր Բեռլինի վեհաժողովի տարեթիվը և դրա հետևանքները։

Հայկական հարցը դարձավ միջազգային դիվանագիտական խնդիր։

Հայերի հիասթափությունը խորացավ։

Ներկայացրու՝ ի՞նչ է Արևելյան հարցը և ինչ կապ ունի Հայկական հարցի հետ։

Օսմանյան կայսրության թուլացման խնդիր։

Եվրոպական տերությունների պայքար նրա ժառանգության համար։

Հայկական բնակավայրերը դարձան միջազգային շահերի բախման տարածք։

Խոստացվեցին բարեփոխումներ հայերի համար։

Պայմանները չիրականացվեցին։

Վերլուծիր Բեռլինի 1878 թ․ վեհաժողովի պայմանագրի հոդվածը,որը վերաբերվում էր հայերին։

Գնահատիր Սան Ստեֆանոյի 16-րդ և Բեռլինի 61-րդ հոդվածների նշանակությունը։

Հայկական հարցը ճանաչվեց միջազգային մակարդակում։

Հայերը հույս կապեցին եվրոպական միջամտության հետ։

Ինչպե՞ս էր Հայկական հարցը դառնում միջազգային քաղաքական գործոն։

Տերությունները հայկական հարցը օգտագործում էին սեփական շահերի համար։

Ինչ հետևանքներ ունեցավ Բեռլինի 1878 թ․ վեհաժողովը հայ ժողովրդի և տարածաշրջանի համար։
Ստեղծագործական առաջադրանքներ

Բարեփոխումներ չկատարվեցին։

Արևմտյան հայերի վիճակը չբարելավվեց։

Ազատագրական պայքարը ուժեղացավ։