Էրիկ Վանյան «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր Միջին դպրոց 8․10 դասարան 

1. Մարդը ինչպե՞ս է վարակվում Էխինակոկով

Մարդիկ վարակվում են շների և կատուների հետ  հաճախ շփվելիս, երբ ձվերը կեղտոտ ձեռքերից անցնում են բերանի խոռոչ, ապա աղիներ, հետո թոքեր, լյարդ կամ այլ օրգաններ:

1. Ի՞նչ է ֆինան

1. Ինչպե՞ս է ընթանում եզան երիզորդի զարգացումը

Եռանկյան ավելի մեծ կողմի դիմաց ընկած է ավելի մեծ անկյունը:

Տեղի ունի նաև հակառակ պնդումը.

Եռանկյան ավելի մեծ անկյան դիմաց ընկած է ավելի մեծ կողմ:

Հետևանքներ.

Հետևանք 1.

Եթե եռանկյան երկու անկյուններ հավասար են, ապա եռանկյունը հավասարասրուն է (հավասարասրուն եռանկյան հայտանիշ):

Հետևանք 2.

Եթե եռանկյան երեք անկյուններ հավասար են, ապա եռանկյունը հավասարակողմ է:

Հետևանք 3.

Ուղղանկյան եռանկյան ներքնաձիգն ավելի մեծ է էջից:

Եռանկյան անհավասարությունը․

Եռանկյան յուրաքանչյուր կողմ ավելի փոքր է, քան մյուս երկու կողմերի գումարը:

Հետևանք 4.

Մի ուղղի վրա չգտնվող A,B և C կետերի համար տեղի ունեն հետևյալ անհավասարությունները՝

AB<AC+CB, AC<AB+BC, BC<AB+AC

Առաջադրանքներ․

1)Համեմատեք ABC եռանկյան անկյունները և պարզեք, թե A անկյունը կարո՞ղ է, արդյոք, լինել բութ, եթե՝

ա)AB > BC > AC

Ոչ

բ)AB = AC < BC

Այո

2)Կարո՞ղ է գոյություն ունենալ եռանկյուն հետևյալ կողմերով․

ա)1մ, 2մ և 3մ

Ոչ

բ)1,2դմ, 1դմ և 2,4դմ

Ոչ

3)Հավասարասրուն եռանկյան կողմերից մեկը 25սմ է, իսկ մյուսը՝ 10սմ։ Դրանցից ո՞րն է հիմքը։

 Հիմքը 10 սմ է։

4)Համեմատեք ABC եռանկյան կողմերը, եթե՝

ա)Անկյուն A > անկյուն B > անկյուն C

BC>AC>AB 

բ)Անկյուն A > անկյուն B = անկյուն C

BC>AC=AB

5)Գտեք հավասարասրուն եռանկյան կողմը, եթե նրա մյուս կողմերը հավասար են՝

ա)5սմ և 3սմ

5 սմ կամ 3 սմ

բ)8սմ և 2սմ

8 սմ

գ)10սմ և 5սմ

10 սմ

6)Եռանկյան՝ տարբեր գագաթներին հարակից երկու արտաքին անկյունները հավասար են։ Եռանկյան պարագիծը 74սմ է, իսկ կողմերից մեկը՝ 16սմ։ Գտեք եռանկյան մյուս կողմերը։

74-16=58  58:2=29

1․ Որոնք են պարզ մեխանիզմները: Ինչ պարզ մեխանիզմներ գիտեք:

Այն մեխանիկական սարքերը,որոնք ծառայում են ուժերի մոդուլները կամ ուղղությունները փոփոխելու համար,կոչվում են մեխանիզմներ։Բարդ մեքենաների մեծ մասը կազմված է հետևյալ պարզ մեխանիզմներից՝լծակ,ճախարակ,թեք հարթություն,ոլորան,պտուտակ և այլն։

2․ Ինչ նպատակով են օգտագործվում պարզ մեխանիզմները:

Պարզ մեխանիզմներն օգտագործում են աշխատանքը հեշտացնելու նպատակով։

3․ Ի՞նչ է լծակը:

Լծակը սովորաբար մի ձող է,որը կարող է պտտվել անշարժ հենարանի շուրջը։

4․ Ի՞նչն են անվանում ուժի բազուկ:

Հեննման կետից մինչև ուժի ազդման գիծ հեռավորությունը կոչվում է ուժի բազուկ։

5․ Ինչպե՞ս կորոշեք ուժի բազուկը:

Ուժի բազուկը որոշելու համար պետք է հենման կետից ուղղահայաց իջեցնել ուժի ազդման գծին։Այդ ուղղահայացի երկարությունն էլ կլինի տվյալ ուժի բազուկը։

6․ Ինչպիսի ազդեցություն են գործում ուժերը լծակի վրա:

Լծակի վրա ազդող ուժերը կարող են պտտվել առանցի շուրջը երկու ուղղությամբ՝մեկը ժամսլաքի ուղղությամբ,իսկ մյուսը ժամսլաքի ուղղությանը հակառակ։

7․ Ո՞րն է լծակի հավասարաակշռության պայմանը:

Լծակը կմնա հավասարակշռության մեջ,եթե նրա վրա ազդող ուժերի մոդուլները հակադարձ համեմատական են այդ ուժերի բազուկներին։

8․ Չափահասն ու երեխան պետք է անցնեն գետակի վրայով՝ մեկը՝ աջ ափից ձախ, մյուսը՝ հակառակ ուղղությամբ: Երկու ափերին էլ կա մեկական տախտակ, որոնցից յուրաքանչյուրը մի փոքր կարճ է գետակի լայնությունից:

Ինչպե՞ս կանցնեն գետակը չափահասն ու երեխան:

Չափահասը մի կողմից կգտնի տախտակը,իսկ մյուս կողմից կգտնի երեխան,այնպես որ տախտակների ծայրերը դրվեն մեկը մյուսի վրա։

9․ Օգտվելով նկարից՝  բացատրեք մկրատի  գործողությունը, որպես լծակ:Բացատրեք, թե ինչու մետաղաթերթ կտրելու  մկրատ և ակցան օգտագործելիս շահում ենք ուժի մեջ:

Մենք ավելի քիչ ուժ են օգտագործում,բայց կատարում ենք ավելի բարդ աշխատանք։

10․ Բերեք կենցաղում, տեխնիկայում և բնության մեջ լծակի կիրառման այլ օրինակներ:

Վերամբարձ կռունկ,բացիչ,ամբարձիկ։

11. Դիտե՛ք նկարը. բեռը տեղափոխելը ո՞ր դեպքում է հեշտ տղայի համար: Ինչո՞ւ:

Ա նկարը,որովհետև բեռը դնում է թեք հարթության վրա և քիչ ուժ գործադրելով շփման շնորհիվ հեշտությամբ բարձրացնում է այն։

12․ Ո՞ր դեպքերում և ի՞նչ նպատակով է օգտագործվում թեք հարթությունը:

Թեք հարթությունը օգտագործում ենք բեռները տեղաշարժելու նպատակով։

Հարցեր և առաջադրանքներ․

1․Ի՞նչ է ցույց տալիս հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը։

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, թե մեկ մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է գերազանցում զանգվածի ատոմային միավորը։

2․. Լրացրո՛ւ աղյուսակը.

Mr(CO)=Ar(C)+Ar(O)=12+16=28

Mr(SO3)=Ar(S)+3.Ar(O)=32+3.16=80

Mr(Na2S)=Ar(Na)+2.Ar(S)=23+2.32=87

Mr(P2O5)=2.Ar(P)+5.Ar(O)=2.31+5.16=142

Mr(H2SO4)=2.Ar(H)+Ar(S)+4.Ar(O)=2.1+32+4.16=98

Mr(H3PO4)=3.Ar(H)+Ar(P)+4.Ar(O)=3.1+31+4.16=98

3․Տեղեկատվական աղբյուրներում որոնի՛ր կենցաղում օգտագործվող մի քանի նյութի (խմելու սոդա, քացախաթթու (քացախ), մեթան) քիմիական բանաձևերը և հաշվի՛ր դրանց հարաբերական մոլեկուլային զանգվածները:

NaHCO3-նատրիումի հիդրոկարբոնատ (խմելու սոդա)

Mr(NaHCO3)=Ar(Na)+Ar(H)+Ar(C)+3.Ar(O)=23+1+12+3.16=84

C2H4O2-քացախաթթու

Mr(C2H4O2)=2.Ar(C)+4.Ar(H)+2.Ar(O)=2.12+4.1+2.16=60

CH4-մեթան

Mr(CH4)=Ar(C)+4.Ar(H)=12+4.1=16

Վերլուծել բազմանդամը արտադրիչների նշանակում է՝ այն ներկայացնել երկու կամ ավելի բազմանդամների արտադրյալի տեսքով:

Գոյություն ունի բազմանդամը արտադրիչների վերլուծելու մի քանի եղանակ:

1. Ընդհանուր արտադրիչը փակագծերից դուրս բերման եղանակ.

Օրինակ

Վերլուծենք արտադրիչների 3ab+5ac²+a² բազմանդամը:

Նկատում ենք, որ այս բազմանդամի բոլոր անդամներն ունեն a ընդհանուր արտադրիչը:

Այն փակագծերից դուրս բերելով՝ ստանում ենք բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների՝ 3ab+5ac²+a²=a(3b+5c²+a):

2. Կրճատ բազմապատկման բանաձևերի կիրառումը

Օրինակ

Վերլուծենք արտադրիչների 9x²−25y² բազմանդամը:

ա) Ներկայացնենք բազմանդամի գումարելիները քառակուսիների տեսքով՝ 9x²=(3x)² և 25y²=(5y)²

բ) Կիրառենք քառակուսիների տարբերության բանաձևը` 9x²−25y²=(3x)²−(5y)²=(3x−5y)(3x+5y)

3)Խմբավորման եղանակ

Օրինակ

Վերլուծենք արտադրիչների 35ab+7a−5b−1 բազմանդամը:

ա) Խմբավորենք բազմանդամի առաջին և երրորդ գումարելիները, ինչպես նաև երկրորդ և չորրորդ գումարելիները`35ab+7a−5b−1=(35ab−5b)+(7a−1):

բ) Առաջին փակագծից դուրս բերենք 5b ընդհանուր արտադրիչը` 35ab+7a−5b−1=(35ab−5b)+(7a−1)=5b(7a−1)+(7a−1):

գ) Փակագծերից դուրս բերենք 7a−1 ընդհանուր արտադրիչը` 35ab+7a−5b−1=(35ab−5b)+(7a−1)=5b(7a−1)+(7a−1)=(7a−1)(5b+1):

Առաջադրանքներ․

1)Երկանդամը վերլուծել արտադրիչների.

ա) x² + 2x =x(x+2)

բ) 4 + 6x² =2(2+3x²)

գ) -3 + 12x =3(-1+4x)

դ) 4x² + 2 =2(2x²+1)

ե) 4 — 8x² =4(1-2x²)

զ) 14x² + 7x² =7x²(2+1)

է) 8x² + 4x³ =4x²(2+x)

2)Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերեք փակագծերից.

ա) ax + bx =x(a+b)

բ) am — ank =a(m-nk)

գ) p²q³ — p³q =p²q(q²-p)

դ) x²y + xy² =xy(x+y)

ե) a²bc + ab²c + abc² =abc(a+b+c)

զ) 2mn³ — 4m²n — 6m²n³ =2mn(n²-2m-3mn²)

3)Արտահայտությունը նախապես վերլուծելով արտադրիչների՝ հաշվեք նրա արժեքը․

ա)4² — 3² =(4-3) (4+3)=1.7=7

բ)24² — 23² =(24-23)  (24+23)=1.47=47

գ)37² — 2x37x7 + 7² =(37-7)²=(37-7) (37-7)=30.30=900

դ)17² — 3² =(17-3) (17+3)=14.20=280

ե)87² — 13² =(87-13) (87+13)=74.100=7400

զ)19² + 2×19 + 1 =(19+1)²=(19+1) (19+1)=20.20=400

4)Ամբողջ արտահայտությունը ներկայացրեք բազմանդամների արտադրյալի տեսքով․

ա)2a + 2b + ax + bx =(2a + 2b) + (ax + bx)=2(a+b)+x(a+b)=(a+b) (2+x)

բ)m² — mn + am — an =(m² — mn) + (am — an)=m(m-n)+a(m-n)=(m-n) (m+a)

գ)ax — ay + 3x — 3y =(ax — ay) + (3x — 3y)=a(x-y)+3(x-y)=(x-y) (a+3)

դ)5a + 5b — ax — bx =(5a+5b)-(ax+bx)=5(a+b)-x(a+b)= (a+b)(5-x)

1.Գտի՛ր թվականները և պարզի՛ր, թե դրանց հետ գոյականներն ու բայերը ի՞նչ թվով են գործածվում:

1. Գտածոն յոթանասուն  միլիոն տարվա հնություն ուներ:
2. Միայն տասը ամիս հետո տուփը կարելի է բացել:
3. Փոքրիկ հովիվը երեսուն–երեսունհինգ գառ էր պահում: Մի օր երեքը գայլի բաժին  դարձան:
4. Հիսուներկու շենքից տասներեքը կառուցվել է:
5. Տասներկու օր մնաց քարանձավում, մինչև որ անձավի մուտքը բացվեց:
6. Միայն մի քաղաքում` Բոմբեյում, մարդիկ յոթանասուն լեզվով ու բարբառով են խոսում:

Թվականները գործածվել են եզակի թվով։

2.Թվականները գտի՛ր և պարզի՛ր, թե դրանց հետ գոյականները ո՞ր դեպքում են հոգնակի թվով գործածվում:

1. Միջոցառմանը հարյուր իննսունվեց երեխա մասնակցեց։
2. Մասնակից հարյուր իննսունվեց  երեխանները նույն երգը երգեցին:
3. Երբեմն, սառնամանիքների ժամանակ, երկնքում երկու կամ երեք արև է երևում:
4. Մի անգամ, 1868թ. ապրիլի իննին, ուրալյան երկնքում միաժամանակ ութ արև երևաց: Մեկն իսկական էր, մնացած յոթ արևները կեղծ էին:

3. Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

Աշխարհում մոտ հազար երեք հարյուր ժողովուրդ (ժողովուրդ) կա: Այդ հազարերեք հարյուր ժողովուրդները (ժողովուրդ) խոսում են մոտ երեք հազար լեզվով: Կան լեզուներ, որոնցով տարբեր ժողովուրդներ են խոսում: Օրինակ, Անգլիայի, ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի քաղաքացիները հիմնականում անգլերեն են խոսում, Լատինական Ամերիկայի բնակչության մեծ մասը, բացառությամբ բրազիլացիների, իսպաներեն է խոսում: Սակայն ավելի հաճախ հակառակն է լինում. մի երկրի ժողովուրդը մի քանի լեզուներով (լեզու) է խոսում:  Սուդանում, օրինակ, հարյուր տասնյոթ լեզու է գործածվել (գործածվել):Կոնգոյում հինգ հարյուր լեզու (լեզու) կա: Դաղստանում մոտ մեկ միլիոն մարդ է բնակվել (բնակվել), և այդտեղի մեկ միլիոն բնակիչները խոսել են (խոսել) ավելի քան վաթսուն լեզվով:

4.Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն՝ դնելով պահանջված թվով:

1940 թվականից ԱՄՆ-ում գրանցվել է հազար ութ հարյուր քսանչորս հրդեհներ (հրդեհ): Ամեն տարի կրակը ոչնչացնում է իննից տասը միլիոն հեկտար (հեկտար) անտառներ (անտառ): Մեկ տարում այրված փայտանյութի արժեքը կազմում է համարյա հիսուն միլիոն դոլար (դոլար):

Աշխարի ամենամեծ պատկերասրահը Սանկտ Պետերբուրգի Էրմիտաժն է: Այնտեղ արվեստի  ավելի քան երեք միլիոն ստեղծագործություններ (ստեղծագործություն) է ցուցադրվել (ցուցադրել): Այդ թանգարանի բոլոր երեք հարյուր քսաներկու դահլիճները (դահլիճ) նայելու համար մարդ շուրջ քսանհինգ կիլոմետր (կիլոմետր) ճամապարհ է անցնում:

5. Առածներում լրացնել թվականները:  
Ուզողի տասը երեսն է սև, չուզողի մեկը:
Յոթ չափիր, մեկ կտրիր:
Գիտունին մեկ ասա, անգետին հազար ու մեկ:
Մի ունեցիր հարյուր դահեկան, ունեցիր երկու բարեկամ:
Հինգ մատիցդ որ մեկը կտրես, արյուն դուրս կգա:
Մեկ խելքը լավ է, երկուսը ավելի լավ
Հերոսը մի անգամ է մեռնում, վախկոտը` հազար  :

6. Ըստ վերը նշված աղյուսակի ` գրիր քո և ձեր ընտանիքի անդամների ծննդյան տարեթվերը:

6. Հետևյալ թվականները գրել տառերով
ա. 69, 1988, 357, 2968, 99, 3-րդ, 10-րդ:

ա)վաթսունինը,հազար ինը հարյուր ութսունութ,երեք հարյուր հիսունյոթ,երկու հազար ինը հարյուր վաթսունութ,իննսունինը,երրորդ,տասներորդ։
բ.  I,II,III,IV,V,VI,VII,VIII,IX,X:

բ)առաջին,երկրորդ,երրորդ,չորրորդ,հինգերորդ,վեցերորդ,յոթերորդ,ութերորդ,իններորդ,տասներորդ

7. Տրված բացարձակ թվականները արմատի կրկնությամբ և ածանցման միջոցով դարձնել բաշխական, նույնը դարձնել նաև դասական:
Մեկ-մեկ,մեկական,առաջին
չորս-չորս,չորսական,չորրորդ
հինգ-հինգ,հնգական,հինգերորդ
ութ-ութ,ութական,ութերորդ
ինը-ինը,իննական,իններորդ
տաս-տաս,տասական,տասերորդ
տասնինը-տասնինը,տասնիննական,տասնիններորդ

   9․Փակագծերում տրված տարբերակներից ընդգծե՛ք ճիշտը.

10. Գոյականների հատկանիշները արտահայտիր մեկ բառով:

Դրոշ, որ ունի երեք գույն- եռագույն
պատանի, որ տասնվեց տարեկան է-դեռահաս
շենք, որ ունի չորս հարկ-չորսհարկանի
մարդ, որ ունի երկու երես, կեղծավոր է-երկերեսանի
հրացան, որ ունի երկու փող-երկփող 
մարդ, որ ունի միլիոններ-միլիոնատեր
աստղ, որ ունի հինգ թև-հնգաթև

 11. Դո՛ւրս գրել տեքստում եղած թվականները, որոշե՛լ գրության
ձևը (արաբական թվանշաններով, այբուբենի տառերով և այլն)։ Թվականները
գրել բառերով և նշե՛լ տեսակները։ Դո՛ւրս գրել նաև թվականներով
կազմված բառերը (գոյական, ածական)։

Զվարթնոց. Վաղարշապատի Ս. Գրիգոր. վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության
հուշարձան Արարատյան դաշտում՝ Էջմիածնից 3 կմ հարավ։
Ըստ հայ պատմիչների վկայության և պահպանված հունարեն արձանագրության՝
կառուցել է Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) հայոց կաթողիկոսը, և նրա գահակալության
տարիներից էլ՝ 641-661, արտածվում է Զվարթնոցի կառուցման ժամանակը։
Ըստ Մովսես Կաղանկատվացու՝ Զվարթնոցը օծվել է 652-ին։ Թ. Թորամանյանի
կարծիքով շինարարությունը սկսվել է 643-ին և հիմնականում ավարտվել 652-ին։
Զվարթնոցը կանգուն է եղել մինչև X դ. վերջը. ավերման պատճառի մասին մեզ
հայտնի պատմական աղբյուրները լռում են։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան
Զվարթնոցը այստեղ եղել են հնագույն և IV-V դդ. կառույցներ։ Տեղանքի ցածրիկ,
շրջանաձև բլրակը պարագծով շրջապատված է յոթաստիճան բազմանիստ հենապատով
(բացի հարավարևմտյան մասից, ուր պալատն է)՝ կազմելով սալահատակ
պատվանդան, որի կենտրոնում կառուցվել է տաճարը։ 1905-ին Թ. Թորամանյանը
ստեղծեց Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը։ Ըստ պահպանված
հատակաձևի և այդ վերակազմության՝ կառույցի ծավալատարածական հորինվածքի
կորիզը քառակոնքն է, որը ցածում շրջապատված է երկհարկ պարարկյալ
սրահով (տրամագիծը՝ 35,75 մ), իսկ վերևում՝ կիպ պարփակված գլանային պատով։
Կիսագմբեթ, հիմնական առանցքներով խաչաձև տեղադրված 4 կոնքերը
միմյանց են կապվում բարդ կտրվածքի, զանգվածեղ, վերևում կամարակապ մայր
մույթերով՝ գմբեթակիր քառակուսին, որից անցումը թմբուկի բոլորակին իրականացված
է առագաստների միջոցով։ Կոնքերը, բացի արևելյանից, որը հոծ է և ամփոփում
է բեմը, իրենց ստորին մասում սյունակազմ են (6-ական սյուն, տրամագիծը՝
0,6 մ)։ Սյուներն ավարտվում են կողովաձև, խոյազարդ խոյակներով և
միմյանց կապվում կամարներով։
Ըստ «Հայկական սովետական հանրագիտարանի»

3-երեք

գ-երրորդ

641-վեց հարյուր  քառասունմեկ

661-վեց հարյուր վաթսունմեկ

652-վեց հարյուր հիսուներկու

643-վեց հարյուր քառասուներեք

X-տասներորդ

IV-V-չորրորդ-հինգերորդ

1905-հազար ինը հարյուր հինգ

35,75-երեսունհինգ ամբողջ յոթանասունհինգ հարյուրերորդական

4-չորս

6-ական-վեցական

0,6-զրո ամբողջ վեց տասնորդական

12. Գրե՛լ բառերով։
9, 12, 99, 50, 60, 70, 80, 100, 1938, II, III, IV։

Ինը,տասներկու,իննսունինը,հիսուն,վաթսուն,յոթանասուն,ութսուն,հարյուր,հազար ինը հարյուր երեսունութ,երկրորդ,երրորդ,չորրորդ։

Կրկնեք կրճատ բազմապատկման բանաձևերը՝

(a+b)² = a²+2ab+b²

(a−b)²=a²−2ab+b²

 a²−b² = (a−b)(a+b)

a³ + b³ = (a + b) (a² — ab + b²) 

a³—b³ = (a – b) (a² + ab + b²)

(a+b)³ =a³+3a²b+3ab²+b³

(a—b)³ = a ³ — 3a²b + 3ab ² — b ³

Առաջադրանքներ․

1)Արտահայտությունը գրեք բազմանդամի տեսքով․

ա)(a+7)² =a²+14a+49

բ)(3x-4y)² =9x²-24xy+16y²

գ)(m-6)(m+6)=m²-36

դ)(5a+8b)(8b-5a)=64b²-25a²

ե)(x+2)³ =x³+6x²+12x+8

զ)(c-1)³ =c³-3c²+3c-1

2)Արտահայտությունը ձևափոխե՛ք կատարյալ տեսքի բազմանդամի.

ա)3(x-y)² =3(x²-2xy+y²)=3x²-6xy+3y²

բ)a² + (3a-b)² =a²+9a²-6ab+b²=10a²-6ab+b²

գ)(a-4)² + a(a+8) =a²-8a+16+a²+8a=2a²+16

դ)(a-c)(a+c)-(a-2c)²=a²-c²-(a²-4ac+4c²)=a²-c²-a²+4ac-4c²=-5c²+4ac

3)Պարզեցրե՛ք արտահայտությունը և հաշվե՛ք արժեքը․

ա)(a+3)²-(a-2)(a+2) , եթե a=-3

(a+3)²-(a-2)(a+2)=a²+6a+9-(a²-4)=a²+6a+9-a²+4=6a+13=6.(-3)+13=-18+13=-5

բ)(5a-10)²-(3a-8)² +132a եթե a=-6

(5a-10)²-(3a-8)² +132a=25a²-100a+100-(9a²-48a+64)+132a=25a²-100a+100-9a²+48a-64+132a=16a²+80a+36=16.(-6)²+80(-6)+36=576-480+36=132

4)Արտահայտությունը գրեք բազմանդամի տեսքով․

ա)(y-4)² =y²-8y+16

բ)(7x+a)² =49x²+14xa+a²

գ)(5c-1)(5c+1)=25c²-1

դ)(3a+2b)(3a-2b)=9a²-4b²

5)Հաշվի՛ր օգտվելով քառակուսիների տարբերության բանաձևից՝

ա)x² — 9y² =(x-3y)(x+3y)

բ)49m² — n² =(7m-n)(7m+n)

գ)25x² — 49y² =(5x-7y)(5x+7y)

դ)0.36m² — 25n² =(0.6m-5n)(0.6m+5n)

6)Արտահայտությունը ձևափոխե՛ք կատարյալ տեսքի բազմանդամի.

ա)(x+y)² — (x-y)² =x²+2xy+y²-x²+2xy-y²=4xy

բ)(2m-n)² — (m+2n)² =4m²-4mn+n²-m²-4mn-4n²=3m²-8mn-3n²

գ)(3n+2p)² — (5p-2n)² =9n²+12np+4p²-25p²+20pn-4n²=5n²+32np-21p²

Օգտվելով գծագրերի տվյալներից, գտնել եռանկյունների անհայտ անկյունները․

1)<A=35º    <C=45º  <B=180-(35+45)=180-80=100º

2)<B=40º  <A=180-110=70º   <C=180-(40+70)=180-110=70º

3)<B=180-120=60º   <C=180-110=70º  <A=180-(60+70)=180-130=50º

4)<A=30º  <C=90º   <B=180-(90+30)=180-120=60º

5)<B=180-130=50º  <C=90º  <A=180-(50+90)=180-140=40º

6)<A=40º որպես հակադիր անկյուն <C=105º  <B=180-(40+105)=180-145=35º

7)<C=<A=70º որպես հիմքին առընթեր անկյուններ <B=180-(70+70)=180-140=40º

8)<B=50º  <C=<A  որպես հիմքին առընթեր անկյուններ  <A=<C=(180-50)/2=130/2=65

9)<C=180-125=55º  <C=<A=55º որպես հիմքին առընթեր անկյուններ <B=180-(55+55)=180-110=70º

• Երբ է ֆիզիկայում օգտագործվում  ՛՛աշխատանք՛՛  հասկացությունը: 

Ֆիզիկայում աշխատանք հասկացությունն ունի որոշակի իմաստ և օգտագործվում է միայն այն ժամանակ,երբ դիտարկվում է մարմնի շարժումը որևէ ուժի ազդեցությամբ։Նման դեպքում ասում են,որ կատարվում է մեխանիկական աշխատանք։

• Ինչ պայմաններ են անհրաժեշտ մեխանիկական աշխատանք կատարելու համար:

Մեխանիկական աշխատանք կատարվում է միայն այն դեպքում,երբ մարմնի վրա ուժ է ազդում և այդ ուժի ազդեցությամբ մարմինը շարժվում է։

• Ինչ մեծություններից է կախված մեխանիկական աշխատանքը:

Մեխանիկական աշխատանքը կախված է մարմնի վրա ազդող ուժից և այդ ուժի ազդեցությամբ մարմնի անցած ճանապարհից։

• Ինչպես հաշվել աշխատանքը: Որն է աշխատանքի բանաձևը:

Աշխատանք կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը,որը հավասար է մարմնի վրա ազդող ուժի և նրա ուղղությամբ մարմնի անցած ճանապարհի արտադրյալին։A=F.S

• Ինչ միավորով է արտահայտվում աշխատանքը միավորների ՄՀ-ում:

Միավորների ՄՀ-ում որպես աշխատանքի միավոր ընդունում են 1 Ն ուժի աշխատանքը՝ուժի ազդեցությամբ 1 մ ճանապարհ անցնելիս։Այդ միավորն անվանում են ջոուլ։

Ինչու է սահմանվում հզորություն մեծությունը:

Հզորություն մեծությունը սահմանվում է տարբեր սարքերի կամ համակարգերի կատարողական ունակությունները գնահատելու համար:

• Ինչն է կոչվում հզորություն:

Հզորություն կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը,որը հավասար է աշխատանքի հարաբերությանն այն ժամանակամիջոցին,որի ընթացքում կատարվել է այդ աշխատանքը։

• Ինչպես հաշվել հզորությունը: Որն է հզորության բնաձևը:

Հզորությունը ցույց է տալիս,թե ինչ աշխատանք է կատարում մեխանիզմը միավոր ժամանակամիջոցում։

N=A/T

• Ինչ միավորով է չափվում հզորությունը միավորների ՄՀ-ում:

Միավորների ՄՀ-ում հզորության միավորը 1 վատտն է։

• ՛՛Հետաքրքիր է իմանալ՛՛ բաժնից կարդացեք՝ Հզորության ՛՛ձիաուժ՛՛ միավորի մասին: ՛՛Ֆիզիկա 7՛՛ դասագիրք էջ՝ 89: