Արևելյան Եվրոպա. Տնտեսությունը

0

Posted by erikvanyan | Posted in Աշխարհագրություն 8-րդ դասարան | Posted on September 28, 2025

1.Նշել Արևելյան Եվրոպայի տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները։

Արևելյան Եվրոպայում  տնտեսական աճի և արդյունաբերության զարգացման առանցքային գործոն են համարվում օգտակար հանածոները, քանի որ ապահովում են հումքով, էներգիայով և մշակված նյութերով՝ թե՛ ծանր, թե՛ թեթև արդյունաբերության, ինչպես նաև նոր տեխնոլոգիաների ոլորտների զարգացումը:

2. Բնութագրել օգտակար հանածոների դերը արդյունա դրության տարբեր ճյուղերի զարգացման գործում։

Կարևոր են՝

Մետաղների հանքարդյունաբերությունը (երկաթ, պղինձ, ալյումին, ցինկ) ապահովում է հումք մեքենաշինության, սարքաշինության և կառուցողական արդյունաբերության համար:

Քիմիական արդյունաբերությունը   օգտագործվում են կիսաաղի արտադրության, պարարտանյութերի, պլաստմասսաների և այլ քիմիական նյութերի արտադրության մեջ:

Պղնձի, ալյումինի, երկաթի հանքերը  ապահովում են շինարարական և արդյունաբերական մետաղական արտադրանքի պահանջարկը:

Անվտանգ էներգիայի արտադրությունը ապահովվում է ծխախոտի, նավթի, գազի  միջոցով:

Այդ ոլորտն ապահովում է ջերմակայուն և արդյունաբերական արտադրության անխափան գործունեություն:

Հանքարդյունաբերությունը հիմք է տալիս արտադրության ավտոմատացման, էլեկտրոնիկայի, էլեկտրամեխանիկայի ոլորտների զարգացման համար

3. Նշել Դանուբ գետի դերը Արևելյան Եվրոպայի տնտեսության մեջ։

Ջրային տրանսպորտի զարգացման համար մե նշանակություն ունեն ծովային նավահանգիստները,որոնք նախ և առաջ միջազգային առևտրի գլխավոր դարպասներն են։Մեծ նշանակություն ունի Դանուբը,Օդրան,Վիսլան,Դնեպրը։Երկաթե դարպասներ ջրահանգույցի կառուցումը և դրան կից նավանցման հարմարությունների շինարարությունը բարելավեցին Դանուբի նավարկելիությունը։

Աշխարհի տարծաշրջանները

0

Posted by erikvanyan | Posted in Աշխարհագրություն 8-րդ դասարան | Posted on September 28, 2025

1.Ինչու՞ է անհրաժեշտ աշխարհը բաժանաել տարածաշրջանների:

Աշխարհը տարածաշրջանների բաժանելը անհրաժեշտ է մի քանի հիմնական պատճառներով՝

Տարածաշրջանային առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն,

Տնտեսական պլանավորում և համագործակցություն,

Սոցիալական և մշակութային առանձնահատկությունների կառույց,

Գլոբալ և քաղաքական վերլուծություններ,

Կրթության և գիտության հարմարեցում

 

2.Ի՞նչ սկզբունքներ կառանձնացնեք, երբ անհրաժեշտ լինի աշխարհը տարածաշրջանների բաժանաելու:

Հետևյալ սկզբունքները կառանձնացնեմ, երբ անհրաժեշտ լինի աշխարհը տարածաշրջանների բաժանաելու՝

1.Տարածքային  սկզբունք,

 2.Տնտեսական սկզբունք,

3.Մշակութային և սոցիալական սկզբունք,

4.Քաղաքական և վարչատարածքային սկզբունք,

5.Տարածաշրջանային համաչափության սկզբունք

 

3.Ուրվագծային քարտեզի վրա առանանձին նշել բոլոր տարածաշրջանները:

Ավելի մեծ աշխարհամասերի նշում՝ Ասիա, Եվրոպա, Աֆրիկա, Ամերիկա, Ավստրալիա, Անտարկտիկա,

Եվրոպայի և Ասիայի խոշոր տարածաշրջանների նշում՝  Արևելյան Եվրոպա, Արևմտյան Եվրոպա, Հյուսիսային Եվրոպա, Հարավային Եվրոպա, Արևելյան Ասիա, Հարավարևելյան Ասիա, Հարավային Ասիա, Մերձավոր Արևելք, Կենտրոնական Ասիա,

Ամերիկայի տարածքային բաժանում՝ Հյուսիսային Ամերիկա (Կանադա, ԱՄՆ, Մեքսիկա), Կենտրոնական Ամերիկա, Կարիբյան կղզիներ, Հարավային Ամերիկա,

Աֆրիկա  ՝Հյուսիսային Աֆրիկա, Արևմտյան Աֆրիկա, Արեն Աֆրիկա, Կենտրոնական Աֆրիկա, Հարավարևելյան Աֆրիկա:

Ավստրալիա, Նոր Զելանդիա

 

Ակսել Բակունց

0

Posted by erikvanyan | Posted in Գրականություն 8-րդ դասարան | Posted on September 28, 2025

Ակսել Բակունցը (Ալեքսանդր Ստեփանի Թևոսյան) ծնվել է 1899 թ. հունիսի 13-ին Գորիսում։ Ծնողները՝ Ստեփանը և Բոխչագյուլը, ժամանակին բավական կարողություն են ունեցել, բայց կորցրել են։ «Ծնողներս ունեցել են և՛ հող, և՛ հարստություն, բայց ես չեմ տեսել ո՛չ այդ հողը»,- ինքնակենսագրականում գրում է Բակունցը։ Ընտանիքում 10 երեխա էին, մեծ տղան Ալեքսանդրն էր։

Տեղի ծխական դպրոցում 5 տարի սովորելուց հետո Բակունցը՝ որպես լավ սովորող աշակերտ, համաքաղաքացիների միջնորդությամբ ընդունվում է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարան։ Առաջին ստեղծագործությունը «Հիմար մարդն» էր, որ լույս է տեսնում, երբ նա 14 տարեկան էր (1913 թ․)։ 1915-16 ուսումնական տարում, գաղթի պատճառով, փակվում է ճեմարանը, Բակունցը գալիս է Գորիս և իր խոսքով ասած՝ մի «չարություն անում»։ Հետևանքը՝ հեռավոր Լոր գյուղում ուսուցչության պարտադրանք։

Բակունց-ը Թևոսյանների տոհմական ազգանվան հնչյունափոխված ձևն է։ Ակսել անունը Ալեքսանդրը վերցրել է նորվեգացի գրող  Բ Բյոռնսոնի «Նորապսակներ» պիեսից (1916), իսկ թե ինչու, կարդա այստեղ 

1917թ. տասնութամյա Բակունցը Չարենցի նման կամավորագրվում է, մասնակցում Կարինի, Կարսի կռիվներին, հետո նաև Սարդարապատի ճակատամարտին։

Բակունցը ծանր ողբերգություն է ապրում իր տեսածից։ Այդ օրերի տպավորություններով է գրում «Աղոթք», «Անտառում» ստեղծագործությունները։

Ավարտում է Խարկովի գյուղատնտեսական ինստիտուտն ու իբրև գյուղատնտես աշխատում էր հայրենի լեռնաշխարհում։

25 տարեկանում Բակունցն ամուսնանում է Վարվառա Չիվիջյանի հետ։ Ծանոթացել էին Խարկովում ուսանելիս։ Նրանք ունենում են մեկ որդի՝ Սևադան։

Մեկ տարի անց մշտական բնակություն է հաստատում Երևանում, մտերմանում Եղիշե Չարենցի, Գուրգեն Մահարու հետ, դառնում «Նոյեմբեր» գրական խմբակի անդամ։

1927 թ․ լույս է տեսնում Բակունցի  «Մթնաձոր» ժողովածուն, որտեղ պատկերում է հայրենի բնությունը, այդ բնությանը ձուլված մարդկանց, նրանց  հոգու գեղեցկությունը ու ցավերը։ Բակունցի ներկայացրած իրականության մեջ թախիծ ու լույս կա։

Հաջորդ ժողովածուն «Սև ցելերի սերմնացանն» էր (1933 թ.):

Բակունցը գրել է նաև մեծ կտավի գործեր՝ «Կյորես» երգիծական վիպակը, «Խաչատուր Աբովյան», «Կարմրաքար» անավարտ վեպերը, կինոսցենարներ:

Պահպանվել է Բակունցի կնոջ վկայությունը այն մասին, թե «Խաչատուր Աբովյան» վեպը նա ավարտել էր, բայց ձերբակալությունից հետո այն անհետանում է։

Բակունցը թարգմանել է Նիկոլայ Գոգոլի «Տարաս Բուլբան», աշխարհաբարի վերածել Վարդան Այգեկցու «Աղվեսագիրք» հավաքածուն:

Դեռևս 30-ական թվականներից գրական հակառակորդները սկսել էին զրպարտել Բակունցին ու չարախոսել։ 1936 թ․ օգոստոսի 9-ին շատերի հետ  ձերբակալում են նաև Ակսել Բակունցին:

Բակունցի ձերբակալվելուց օրեր անց Նաիրի Զարյանը սարսափելի մեղադրանքներով հոդվածներ է սկսում տպագրել․ «Միթե պարզ չէ, որ Բակունցի մեջ խոսում է դաշնակցական խմբապետը, որը ձգտում է դեպի Մարութա բարձր սարը»։

Բակունցի «մահացու  մեղքերից»  մեկը հայրենազուրկ սասունցիների մասին պատմող «Ծիրանի փողը»  պատմվածքն էր։

Քաղաքական ծանրագույն մեղադրանքներ են բարդվում Բակունցի հասցեին՝ «հակահեղափոխական, ազգայնամոլական գործունեություն»: Բանտային խիստ պայմաններում 11 ամիս անընդմեջ Բակունցին ենթարկում են տանջանքների: Նա իրեն արդարացնող նամակներ է գրում ղեկավարությանը, բայց ջանքերը ապարդյուն են անցնում: Նամակներից մեկում այսպես է ներկայացնում իր հոգեվիճակը. «Ծա՜նր է, շա՜տ ծանր… Մտածում ես մեկ ժամ, երկու, երեք, մեկ օր, երկու օր, մտածում ես հիմարանալու աստիճանի, մինչև հիշողությունդ փուլ է գալիս, և չգիտես՝ գիշե՞ր է, թե՞ ցերեկ, միայն պարզ գիտակցում ես, որ կյանքը մնաց փակ դռների ետևում…»։

Ու կարծես տասնամյակների միջից լսվում է նրա աղերսանքը․

«Ինձ գրելու և կարդալու հնարավորությու՜ն տվեք, ինձ գիրք ու մատի՜տ տվեք…»։

Վարվառան մի քանի անգամ կարողանում է բանտում տեսակցության գնալ ամուսնուն։ Նա գրում է․ «Ալեքսանդրը մեկ ամսվա ընթացքում այնքան էր փոխվել, որ ես դժվարությամբ ճանաչեցի այն մարդուն, որին ես գիտեի երկար տարիներ: Ամբողջ տեսակցության ժամանակ հեծկլտում էր՝ կորցնելով ինքնատիրապետումը:

«Որդիս,- անդրադարձավ երեխային՝ քամելով արցունքից ամբողջովին խոնավ թաշկինակը,- այնքան շատ բան եմ ցանկացել կյանքում անել քեզ համար, բայց ինձ չհաջողվեց, մայրդ կանի նաև իմ փոխարեն»: Ինձ էլ ասաց՝ «Ամուր եղի՛ր, հաշվիր, որ ավտովթար է եղել, և ես վթարի եմ ենթարկվել»։

Բակունցը աքսորվելու հույս ուներ, սակայն դատական կարճ նիստից հետո դատապարտում են պատժի առավելագույն չափի՝ գնդակահարության:

Նրան գնդակահարում են 1937 թ․ հուլիսի 8-ին։ Բանտի խցի պատին նա թողել էր վերջին գրությունը․ «Сегодня нас ведут на расстрел 1937, 9-го июля А. Бакунц»

Այս ամենը քիչ համարելով՝ 8 տարով աքսորում են նաև Բակունցի կնոջը՝ Վարվառային:

Բակունցը արդարացվում է 1955 թ․։

Skip to toolbar