Էրիկ Վանյան «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր Միջին դպրոց 8․10 դասարան 

Когда я жил в Москве, я часто писал письма домой. Я написал письмо и пошёл гулять.(писать – написать) 2. Мой брат 2 года изучал русский язык. Он уже хорошо изучил русский язык и может говорить по-русски. (изучать – изучить) 3. Мы всегда встаём рано. Сегодня я встал поздно. (вставать – встать) 4. Мы много раз повторяли тему «Глагол». Недавно я ещё раз повторял её. (повторять – повторить) 5. Мой друг часто рассказывает, как он жил и учился в Санкт-Петербурге. Вчера он рассказывал, как он жил в Киеве. (рассказывать – рассказать) 6. Он спрашивал ,где я живу. Он каждый день спрашивает, когда Давид вернётся. (спрашивать – спросить). 7. Он часто покупает конверты на почте. Где вы купили учебник «Русский язык»? (покупать –купить)

1, Տրված բառերի տրական հոլովը կազմի՛ր, ընդգծի՛ր վերջավորությունները և բացատրի´ր Ա  և Բ խմբերի բառերի տրական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա Պատուհան, մարդ, գարուն, գիշեր, կին:

Պատուհանի,մարդու,գարնան,գիշերվա,կնոջ
Բ. Տուն, շուն, գեղեցկություն, հայր, մայր, եղբայր:

Տան,շան,գեղեցկության,հոր,մոր,եղբոր 

Տարբերությունը այն էր,որ Ա խմբի բառերի վերջից ավելանում է՝ի,ու,ան,վա,ոջ  վերջավորությունները,ենթարկվել են արտաքին հոլովման իսկ Բ խմբի բառերինը՝ բառի մեջ, ենթարկվել են ներքին հոլովման։

2. Տրված բառերի բացառական հոլովը կազմի՛ր, դրանց վերջավորություններն ընդգծի՛ր և բացատրի՛ր Ա և Բ խմբերի բառերի բացառական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա. Ամպ, սառույց, տանտիկին, ձմեռ, ամիս, րոպե:

Ամպից,սառույցից,տանտիկնոջից,ձմեռվանից,ամսից,րոպեից։
Բ. Բալենի, մարդ, ամուսին, ընկերուհի, գինի:

Բալենուց,մարդուց,ամուսնուց,ընկերուհուց,գինուց։

Ա խմբի բառերը տարբերվում են Բ խմբի բառերից նրանով,որ առաջին խմբում ից վերջավորությունն է ավելանում,իսկ երկրորդ խմբում ավելացնում ենք ուց վերջավորությունը։

3. Բառակապակցություններ կազմի՛ր` հարցական դերանունները փոխարինելով բացառական հոլովով դրվաէծ գոյականներով և դերբայներով:

Խուսափել ինչի՞ց:

Խուսափել պատժից։

Առաջանալ (գոյանալ) ինչի՞ց:

Առաջանալ անձրևից։

Քշվել ինչի՞ց:

Քշվել քամուց։
Խոնավանալ ինչի՞ց:

Խոնավանալ ձյունից։

4. Տրված գործիական հոլովաձևերի վերջավորություններն առանձնացրո՛ւ և գտի՛ր Ա ևԲ խմբերի բառերի գործիական հոլովի կազմության տարբերությունը:

Ա. Շղարշով, լույսով, այգիով, տարով, հորաքրոջով, ընկերոջով:
Բ. Արյամբ, հեռացմամբ, խնդությամբ, նկարչությամբ, հիացմամբ:

Ա խմբի բառերը կազմվել են ով վերջավորությամբ,իսկ Բ խմբի բառերը` ամբ վերջավորությունով։

5. Կետերը փոխարինի՛ր տրված գոյականներով: Ո՞ր հոլովով է դրվում գոյականներից  յուրաքանչյուրը:

Հայր, հիվանդ, երեխա, սնդուկ, ձեռք, տրամադրություն:

Պատանին ուզում էր բարձրացնել հորը, բայց չէր կարողանում:

Պատանին ուզում էր բարձրացնել հիվանդին, բայց չէր կարողանում:

Պատանին ուզում էր բարձրացնել երեխային, բայց չէր կարողանում:

Պատանին ուզում էր բարձրացնել սնդուկը, բայց չէր կարողանում:

Պատանին ուզում էր բարձրացնել ձեռքը, բայց չէր կարողանում:

Պատանին ուզում էր բարձրացնել տրամադրությունը, բայց չէր կարողանում:

6. Նախադասության մնջ ընդգծված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր գոյականների հոլովական ձևերով:

Շատ էր պատմում իր ճամփորդության մասին, նավում իր հետ ընկերացած տղաների մասին:
Անընդհատ խոսում է իր որդու և դուստրերի մասին:
Իր բույնը հյուսել էր մեր բակի ծառի վրա:
Ամառը չէր կարողանում տան մեջ մնալ, քնում էր կտուրի վրա` աստղազարդ երկնքի տակ:Ամայի դաշտի մեջ քարե երկու սյուն էր կանգնեցված:

Խավարի մեջ մի երկու ցոլք էր երևում միայն:
Պառկեց դեզի վրա, ու չորացած ծաղիկների խառը բույրերը նորից հուշեր արթնացրին:
Նրան քո իսկ հրամանի համաձայն պիտի կախեին, եթե չփախչեր:
Ըստ այդ երկրի օրենքի`  իր սենյակից կամ մեքենայից դուրս եկած օտարականը պիտի հագնված լինի տեղացիների նման:

 

Շատ էր պատմում իր ճամփորդությունից, նավում իր հետ ընկերացած տղաներից:
Անընդհատ խոսում է իր որդուց և դուստրերից:
Իր բույնը հյուսել էր մեր բակի ծառին։
Ամառը չէր կարողանում տան մեջ մնալ, քնում էր կտուրին` աստղազարդ երկնքի տակ:Ամայի դաշտում քարե երկու սյուն էր կանգնեցված:

Խավարում մի երկու ցոլք էր երևում միայն:
Պառկեց դեզին, ու չորացած ծաղիկների խառը բույրերը նորից հուշեր արթնացրին:
Նրան քո իսկ հրամանով պիտի կախեին, եթե չփախչեր:
Ըստ այդ երկրի օրենքով՝  իր սենյակից կամ մեքենայից դուրս եկած օտարականը պիտի հագնված լինի տեղացիների նման:

Հանրահաշվի ամենակարևոր փաստերից մեկն այն է, որ եթե թվերի արտադրյալը 0 է, ապա արտադրիչներից գոնե մեկը 0 է։ Այդ պարզ, բայց շատ կարևոր փաստի օգնությամբ հնարավոր է լուծել բարդ հավասարումներ:
ՕՐԻՆԱԿ 1․
Լուծենք (x — 2)(x — 5) = 0 հավասարումը:
x − 2 և x – 5 արտահայտությունների արժեքների արտադրյալը հավասար է 0-ի, ուստի այդ արժեքներից մեկի արժեքը 0 է: Այսպիսով՝ x — 5 = 0 կամ x — 2 = 0։
Հավասարումները լուծելով՝ կստանանք, որ x = 2 կամ x = 5։ Օրինակ 1-ից հավասարումն ունի երկու արմատ։ Հավասարման մեկից ավելի լուծումները հնարավոր է նկարագրել տարբեր կերպ.
1) բազմության տեսքով՝ x E {2,5} (այսինքն` x-ը կամ 2 է, կամ էլ՝ 5),

2) կոորդինատային առանցքի վրա,

3) համախմբով.

[-ը համախմբի նշանն է, իսկ իրենից աջ գրվածները՝ համախմբի պայմաններ կամ համախմբի պնդումներ: Ասում են, որ համախումբը ճիշտ է, եթե իր մեջ գրված պայմաններից/պնդումներից գոնե մեկը ճիշտ է։ Այսինքն՝

ճիշտ է, երբ x = 2 կամ x = 5:

Լուծել համախումբը, նշանակում է գտնել անհայտ փոփոխականի/փոփոխականների բոլոր արժեքները, որոնց դեպքում համախումբը ճիշտ է։ Փոփոխականի այդ արժեքները կոչվում են համախմբի լուծումներ կամ համախմբի արմատներ:

ՕՐԻՆԱԿ 2.
Լուծենք համախումբը.

Համախումբը բաղկացած է երկու հավասարումներից: Մենք գիտենք, թե ինչպես լուծել այդ հավասարումները: Լուծենք դրանք, պահպանելով համախմբի գրառումը:

Ստացանք, որ համախումբը ճիշտ է, երբ x-ը հավասար է 4-ի կամ 7-ի:

Առաջադրանքներ․

1)Պարզե՛ք՝ արդյո՞ք համախումբը ճիշտ է.

ա)այո

բ)այո

գ)ոչ

դ)ոչ

ե)ոչ

զ)այո

 

2)Լուծե՛ք համախումբը․

ա)[x=5-1    [x=4   [x=4

[2x=9-1    [2x=8  [x=4

x E {4}

բ)[2x-x=8+1    [x=9

   [3x-2x=9-2      [x=7    

x E {7,9}

գ)[x+4=16-x   [x+x=16-4   [2x=12   [x=6

[x+1=9-x     [x+x=9-1     [2x=8    [x=4

x E {4,6}

3)Լուծե՛ք հավասարումը.
ա) (x — 3)(x — 1) = 0

[x-3=0

[x-1=0 

[x=3

[x=1

x E {1,3}

բ) (2x + 1)(x — 4) = 0

[2x+1=0

[x-4=0

[2x=-1

[x=4

[x=-1/2

[x=4

x E {-1/2,4}
գ) (4x — 1)(x + 2) = 0

[4x-1=0

[x+2=0

[4x=1

[x=-2

[x=1/4

x E {-2,1/4}

դ) (x — 3)(x — 2 — 0.6x) = 0

[x-3=0

[x-2-0.6x=0

[x=3

[0.4x=2

[x=3

[x=5

x E {3,5}
ե) (x — 2)(x — 2) = 0

[x-2=0

[x-2=0

[x=2 

[x=2

x E {2}
զ)(x — 1)(x + 1)(x — 3) = 0

[x-1=0

[x+1=0

[x-3=0

[x=1

[x=-1

[x=3

x E {-1, 1, 3}
է) x(x — 2)(x — 3)(x — 2) = 0

[x=0

[x-2=0

[x-3=0

[x-2=0

[x=2

[x=3

[x=2

x E {2,3}

ը) x³ * (x — 1) = 0

[x³=0

[x-1=0

[x=0

[x=1

x E {0,1}
թ) (x — 1)(x — 2)(x + 1) = 0

[x-1=0

[x-2=0

[x+1=0

[x=1

[x=2

[x=-1

x E {-1,  1  ,2}